Relacja z seminarium Pantarey na Human Dimension Implementation Meetings 2019

Relacja z seminarium Pantarey na Human Dimension Implementation Meetings 2019

Fundacja Pantarey wzięła czynny udział w tegorocznej największej na świecie dwutygodniowej konferencji dotyczącej realizacji praw człowieka i podstawowych wolności w krajach zrzeszonych w Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

W tym roku przedstawialiśmy sprawę łamania praw człowieka przez poszczególne kraje Europy zachodniej w związku z karaniem za tzw. transgraniczne porwania rodzicielskie, czyli sytuacje w których jeden rodzic z pełnymi prawami rodzicielskimi wyjeżdża z dzieckiem za granicę, w następstwie na wniosek drugiego rodzica odbiera mu się dziecko Konwencją Haską a dodatkowo skazuje na więzienie w kraju z którego wyjechał.

Fundacja wzięła udział w dyskusji na plenum i oprócz swojego wystąpienia zaprotestowała przeciwko ograniczaniu agendy konferencji do spraw związanych z krajami Europy wschodniej i Azji centralnej zupełnie nie uwzględniając łamania praw człowieka w krajach zachodniej Europy.

Zorganizowaliśmy także wydarzenie towarzyszące konferencji tzw. side event na którym przedstawiliśmy specyfikę łamania praw człowieka przez poszczególne kraje Europejskie karzące za tzw. transgraniczne porwania rodzicielskie.

Przedstawiliśmy także wstępną analizę danych uzyskanych z Ministerstwa Sprawiedliwości RP, Prokuratora Generalnego RP i Prokuratury Krajowej RP dotyczący spraw związanych z Konwencją Haską z 1980 roku dotyczącą dzieci oraz nowej ustawie regulującej prawo polskie odnośnie tych sprawy.

Naszą prezentację podsumowaliśmy rekomendacjami dla krajów łamiących art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności tzn. depenalizację porwań rodzicielskich wobec rodziców mających pełnię praw rodzicielskich a organom centralnym poszczególnych państw stosujących Konwencję Haską z 1980 roku wprowadzenie obligatoryjnego przesłuchania dzieci przez sądy w sprawach ich dotyczących zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka.

W seminarium wzięli udział m.in. przedstawiciele Departamentu Stanu USA, Stałej Misji przy OBWE Federacji Rosyjskiej a także przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich, którzy wzięli czynny udział w sesji pytań i odpowiedzi.

Seminarium podsumowały historie dwóch Polek Aleksandry Kondrackiej Cools i Aldony Pająkowskiej, którym naruszono prawa człowieka w zakresie Konwencji Haskiej czy Europejskiego Nakazu Aresztowania w związku z oskarżeniem o tzw. transgraniczne “porwanie rodzicielskie”.

Sprawy pani Aleksandry Kondrackiej Cools i Aldony Pająkowskiej pokazały w praktyce jak faktycznie działają zarówno Konwencje Haskie i rozporządzenie Bruksela II Bis a także nowa ustawa regulująca przepisy krajowe w tym zakresie.

Zobacz także analizę: Ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce.

ReNorge na targach elektro-energetycznych Achilles Live 2019 w Norwegii

Fundacja Pantarey w ramach projektu ReNorge promocji polskich firm w Norwegii organizowała polski pawilon na branżowych targach elektro-energetycznych Achilles Live 2019, które odbyły się 18-19 września w Gardermoen. Achilles Live 2019 to branżowe spotkania gdzie menadżerowie zakupowi z norweskich, duńskich, islandzkich i szwedzkich firm dystrybutorów sieci elektrycznej spotykają się dostawcami usług.

Wydarzenie jest organizowane przez brytyjsko-norweską organizację zajmującą się sprawdzaniem dostawców a udział w rejestrze przez nią prowadzoną umożliwia startowanie w przetargach na największe realizacje na rynkach skandynawskich. Fundacja jako partner Achilles zorganizował polski pawilon, tłumaczenia materiałów reklamowych oraz tłumaczenia samych spotkań na stoisku i spotkaniach B2B.

Wydarzenie ma przede wszystkim charakter spotkań między firmami zainteresowanymi współpracą bezpośrednią między firmami. Z tego względu na jednym wydarzeniu polskie firmy biorące udział w projekcie ReNorge mogły spotkać się z największymi firmami ze Skandynawii z branży elektro-energetycznej w jednym miejscu. Udział w wydarzeniu umożliwił liczne kontakty bezpośrednie oraz pozycjonowanie marek polskich firm wśród największych dostawców na rynku norweskim.

Projekt ReNorge jest realizowanym od 2015 roku działaniem fundacji Pantarey na rynku norweskim, którego celem jest ugruntowaniem na rynku norweskim pozycji marek polskich firm prywatnych z branży energetycznej, budowlanej, morskiej i zdrowej żywności.

Więcej o programie na stronie -> www.renorge.pl

Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce.

Ustawa  z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych weszła w życie 27 sierpnia 2018 roku w związku z czym możliwa jest już ocena skutków jakie wywołała w sprawach obywateli polskich z tytułu toczących się spraw dotyczących transgranicznych konfliktów rodzinnych o dzieci i spraw z nimi związanych. Założenia jakie miała realizować ustawa według autorów możemy zweryfikować przez pryzmat spraw toczących się w ramach nowego reżimu prawnego zarówno w sądach w Polsce jak i reperkusji dla polskich obywateli za granicą Polski wynikających pośrednio z ustawy. Pomimo wielu w zamierzeniu dobrych rozwiązań, które miały uporządkować wcześniej nieuregulowane w polskim porządku prawnym kwestii związanych z transgranicznymi konfliktami o dzieci i przepisów krajowych wobec konwencji rozstrzygających o tych kwestiach należy skutki rzeczywiste ustawy od jej wejścia w życie ocenić negatywnie. W związku z tym także rekomendować zmiany w ustawie, które poprawiłyby źle funkcjonujące w praktyce przyjęte rozwiązania prawne.

Jak sama ustawa definiuje w pierwszym artykule określa ona zasady i tryb postępowania polskiego organu centralnego tj. Ministerstwa Sprawiedliwości RP, polskich sądów oraz innych polskich organów w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, a także postępowania przed polskim organem centralnym w sprawach objętych: Europejską konwencją o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń dotyczących pieczy nad dzieckiem oraz o przywracaniu pieczy nad dzieckiem, sporządzoną w Luksemburgu dnia 20 maja 1980 r. (Dz. U. z 1996 r. poz. 134 i 135 oraz z 1997 r.poz. 196), zwaną dalej „europejską konwencją luksemburską; Konwencją dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzoną w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. poz. 528 oraz z 1999 r. poz. 1085), zwaną dalej „konwencją haską z 1980 r.”; Konwencją o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, sporządzoną w Hadze dnia 19 października 1996 r. (Dz. U. z 2010 r. poz. 1158), zwaną dalej „konwencją haską z 1996 r.”; rozporządzeniem Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącym jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich, oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE L 338 z 23.12.2003, str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 243, z późn. zm.3)), zwanym dalej „rozporządzeniem Rady (WE) nr 2201/2003”.1 Oprócz wyżej wymienionych konwencji i rozporządzenia w analizie odniosę się także to powiązanych spraw wynikających pośrednio z tych pierwszych, czyli krajowych i zagranicznych postępowań karnych wobec rodziców oskarżonych o tzw. porwanie rodzicielskie oraz spraw cywilnych za granicą Polski, których celem jest ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich tych rodziców, którym odbiera się dzieci w/w trybie.

 
 

 NAJWAŻNIEJSZE ZMIANY

Jak wskazują sami autorzy ustawy i przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości RP zajmujący się w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich na co dzień funkcjonowaniem nowego reżimu prawnego głównymi założeniami ustawy było polepszenie ram prawnych, aby dobro dziecka było w tym zakresie lepiej realizowane w procedurach sądowych i administracyjnych. Tym się kierując autorzy, zdecydowali zastąpić sądy rejonowe jedenastoma sądami okręgowymi jako sądami pierwszej instancji oraz zastąpić sądy okręgowe jako sądy drugiej instancji jednym Sądem Apelacyjnym w Warszawie jako sądem odwoławczym. Założeniem według autorów było dążenie do specjalizacji sędziów rozpoznających sprawy w trybie konwencji haskiej z 1980 r. oraz zapewnienie faktycznej realizacji, wynikającej z jej art. 11 terminu rozpoznania sprawy, wynoszącej sześciu tygodni dla każdej instancji sądowej. Pośrednim celem było także ujednolicenie orzecznictwa, które według autorów budziło wątpliwości.2

 

Następnym rozwiązaniem było wprowadzenie obligatoryjnej pomocy prawnej w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej, co miało zapewnić stron ochronę przestrzegania ich praw. Ze względu na wagę spraw wprowadzono nadzwyczajny środek odwoławczy w postaci możliwości wniesienia wniosku do Prokuratora Generalnego RP, Rzecznika Praw Dziecka czy Rzecznika Praw Obywatelskich o skargę kasacyjną wobec postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Jednocześnie zrezygnowano ze stosowania wobec tego art. 577 k.p.c. pozwalającego sądom rodzinnym zmianę nawet prawomocnych postanowień, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Zrezygnowano także art. 578§1 k.p.c. zasady skuteczności i wykonalności orzeczeń wydawanych przez sądy opiekuńcze z chwilą ich ogłoszenia na rzecz przyjęcia ich skuteczności i wykonalności z chwilą ich uprawomocnienia. W tym drugim przypadku zmiana miała na celu zapobieżenie sytuacji, w których po zmianie orzeczenia nakazującego powrót dziecka, zostało ono wykonane przed jego uprawomocnieniem, czego konsekwencją, mogłoby być udaremnienie jego powrotu do Polski.3

Ustawa poza tym miała na celu uporządkować kwestie formalnie zdefiniowania Ministerstwa Sprawiedliwości RP jako organu centralnego wynikającego z treści konwencji Luksemburskiej, Haskich i rozporządzenia Bruksela II bis oraz zinstytucjonalizować współpracę Ministerstwa Sprawiedliwości z Ministerstwem Spraw Zagranicznych w tym z odpowiednimi konsulatami, współpracę z Policją w wypadkach wymagających ustalenia miejsca pobytu dziecka oraz ustalenia zasad przyjmowania i przetwarzania przez Ministerstwo Sprawiedliwości wniosków składanych w trybie konwencji haskiej i rozporządzenia Bruksela II bis.4

 

 SPECJALIZACJA SĄDÓW WYŻSZEJ INSTANCJI 

 

Ministerstwo Sprawiedliwości przewidywało, że w sprawach rozpoznających sprawy prowadzonych w trybie konwencji haskiej orzekać miało trzydziestu wyspecjalizowanych sędziów, posiadających doświadczenie orzecznicze w sprawach haskich oraz rozległą wiedzę w zakresie międzynarodowych postępowań rodzinnych, zatem sędziowie mieli być dobrze przygotowani praktycznie, cechujący się umiejętnościami sprawnego postępowania dowodowego z jednoczesnym dążeniem do dokonywania prawidłowych ustaleń faktycznych. Wyżej opisane założenia wprowadzanych przepisów i oczekiwane skutki rzeczywiste przedstawił Dyrektor Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP w odpowiedzi na pismo fundacji Pantarey do Ministra Sprawiedliwości RP. Należy ocenić, że w swych deklarowanych motywacjach autorzy nowych przepisów słusznie chcieli wprowadzić regulacje, które miały zabezpieczyć zarówno dobro dziecka, jak i zabezpieczyć prawa rodziców, a także wyspecjalizować sądy i polepszyć współpracę organów administracji i służb państwowych, aby polepszyć procedury postępowań w zakresie transgranicznych sporów o dzieci z konwencji haskiej i Bruksela II bis..

 

Postulowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości RP profesjonalizacja sądów oraz przesunięcie kompetencji do sądów wyższych instancji nie zdało próby czasu. Sądy oprócz wyżej wymienionego niestosowana Konwencji Praw o Prawach Dziecka często nie mają żadnej wiedzy, gdzie się ono znajduje, czy jest w Polsce, czy już zostało odebrane przez kuratora i Policję rodzicowi. Przykładem na to jest sprawa o sygnaturze ACa 712/18 pani Katarzyny Nowak, w której na posiedzeniu 18 marca 2019 r. sędzia przewodnicząca Sądu Apelacyjnego w Warszawie rozpatrując wniosek fundacji Pantarey o przystąpienie do sprawy na podstawie art. 61 k.p.c. nie wiedziała, że dziecko od miesiąca jest we Włoszech i zostało odebrane matce mimo toczącej się sprawy w sądzie odwoławczym.5 Sytuacja ta jednakowo pokazuje faktyczne przygotowanie sędziów do tych spraw, a także niefunkcjonowanie w praktyce zapewnień Ministerstwa Sprawiedliwości, że nowe przepisy mają zabezpieczyć dziecko w Polsce do czasu rozstrzygnięcia drogi krajowej. Sędzia przewodnicząca rozpatrując sprawę ACa 712/18 tj. apelację prokuratura rejonowego w Nysie, który wnioskował o ponowne rozpatrzenie tej sprawy w sądzie rejonowym, stwierdziła, że nawet jakby sąd podjął decyzję na rzecz rozpatrzenia sprawy ponownie przez sąd rejonowy, nie cofnie to skutków prawnych decyzji Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który zdecydował o wydaniu dziecka do Włoch. Z jednej strony sędzina nie miała zatem informacji, że dziecko zostało wydane a z drugiej, gdy już dowiedziała się na posiedzeniu od przedstawiciela fundacji o tym fakcie zapytał co prokuratura, jak i pani Katarzyna Nowak by oczekiwali skoro dziecko zostało już wydane.

 

Przesunięcie zatem sprawy do wyższych instancji faktycznie nie zmieniło nic dobrego w zakresie zarówno zabezpieczenia dobra dziecka, jak i praw do rzetelnego procesu dla rodziców, a także sprawiedliwego orzecznictwa, bo sędziowie nadal nie mają wiedzy co się dzieje się z dzieckiem, opierają się bezkrytycznie na opinii biegłych i nie przeprowadzają dowodu z zeznań dziecka. Ograniczenie sądów odwoławczych do jednego Sądu Apelacyjnego w Warszawie faktycznie prowadzi to ujednolicenia orzecznictwa, ale negatywnego wobec dziecka, jak i rodziców, do których toczy się postępowanie, gdyż z praktyki wynika, że sędziny dążą do rozpatrzenia sprawy w jak najszybszym trybie oddalając nowe wnioski dowodowe mimo podnoszonych zastrzeżeń w niższych instancjach prowadząc do faktycznego znikania procesu sądowego a zastępując go quasi procedurą sądową prowadzącą do wydania dziecka za granicę Polski bez zbadania zarówno dobra dziecka, jak i warunków, do jakich dziecko miałoby trafić za granicą kraju. Co więcej, samo nieprzeprowadzenie przesłuchania dziecka, niepowoływania nawet biegłych psychologów rozwojowych, którzy mogliby stwierdzić czy dziecko jest nierozwinięte, aby było niezdolne zeznawać jest nie tylko naruszeniem Konwencji o Prawach Dziecka, ale także naraża Polskę na skargi i odpowiedzialność przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

 
 
OBLIGATORYJNA REPREZENTACJA PRZEZ RADCĘ PRAWNEGO LUB ADWOKATA 
 

Następne rozwiązania ujęte w ustawie, które miały zabezpieczyć prawo do rzetelnego procesu sądowego jak obligatoryjna reprezentacja przez radcę prawnego czy adwokata wydają się rozwiązaniem słusznym, ale nie dopracowanym. W praktyce to sami rodzice muszą zapewnić sobie adwokata czy radcę prawnego, natomiast w praktyce, gdy nie mogą normalnie pracować przez traumę, jaką doświadczają zarówno z wyjazdem z kraju obcego, odebraniem im dziecka w Polsce przez kuratora i Policję czy toczących się sprawach karnych i cywilnych przeciwko nim za granicą nie mając stabilnej sytuacji finansowej, nie są w stanie uzyskać profesjonalnej pomocy prawnej. Faktyczna wąska specjalizacja w tej dziedzinie prawników i ich mała reprezentacja na rynku powoduje, że usługi są te bardzo drogie, a państwo nie zapewnia opłaty tych usług prawnych. W praktyce fundacja Pantarey musiała organizować prawnika na swój koszt, gdyż rodziców na to nie było stać, więc instytucja obligatoryjnej pomocy prawnej jest fikcją, która faktycznie najbardziej sprzyja interesom ograniczonej liczby prawników zajmujących się tymi sprawami zawodowo. Często występującymi po stronie przeciwnej tj. obywateli innych państw dysponującymi znacznie bardziej przewyższającymi środkami finansowymi wobec obywateli polskich tj. rodziców po traumie wynikającej z wyjazdu z obcego kraju, odebrania im dziecka czy zagrożeniu skazaniem i wysokimi grzywnami za tzw. porwanie rodzicielskie w kraju, z którego wróciła z dzieckiem..6

 

 
SKARGA KASACYJNA 

Na oddzielne omówienie zasługuje wprowadzona instytucja wniosku o skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie do Prokuratora Generalnego RP, Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich. Gdyby ten środek nadzwyczajny został wprowadzony dodatkowo do obecnie obowiązujących przepisów pozwalających odwołanie się od prawomocnego orzeczenia sądu odwoławczego, nie byłoby przy tym większych kontrowersji. W takiej sytuacji należałoby go uznać za właściwy zabezpieczający w większej mierze prawa rodziców do rzetelnego procesu. Natomiast w przypadku tej ustawy wprowadzony środek nadzwyczajny zastępuje instytucję umożliwiającą sądowi rodzinnemu zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Zatem ze względu na swój nadzwyczajny charakter i wyżej wymienioną praktykę wynikającą z Konwencji Haskiej z 1980 r. jak i ustawy, kiedy rodzic po prawomocnym wyroku sądu odwoławczego ma dwa tygodnie na dobrowolne wydanie dziecka, po czym uruchomiana jest procedura siłowego odebrania dziecka przez kuratora i Policję, należy tę zmianę ocenić negatywnie. Faktycznie dobrą instytucję w ramach toczącego się postępowania, kiedy dziecko pozostaje w pieczy rodzica, kiedy sąd może, badając faktyczne dobro dziecka zmienić swoje postanowienie, kierując się właśnie dobrem osoby w tym przypadku dziecka, zastępuje się nieskuteczną instytucją, gdyż nawet przy wniesieniu skutecznym o skargę kasacyjną i stwierdzeniu przez Sąd Najwyższy o jej zasadności to przez samo odebranie dziecka i wydanie je za granicę stan faktyczny sprawia, że nie da się cofnąć skutków prawnych wcześniej podjętej decyzji o wydaniu.

 
 

Hipotetyczne można by rozważać, że polskie Ministerstwo Sprawiedliwości dysponując prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego zmieniającym decyzję o wydaniu dziecka, mógłby domagać się od organu centralnego państwa, do którego wydaniu dziecko wydanie dziecka z powrotem. Przyjmując nawet taki scenariusz, wydaje się, wielce prawdopodobne, że obcy organ centralny nie wyda dziecka i w tym przypadku pozostaje w najlepszej okoliczności skierowanie przez Polskę skargi do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze czy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu.  Nie mniej wątpliwe jest, aby taka okoliczność miała miejsce i Polska mogłaby swoje interesy polityczne i ekonomiczne narazić dla dobra pojedynczego dziecka w pojedynczej sprawie swojego obywatela. Instytucja skargi kasacyjnej w tych sprawach jest jeszcze młoda natomiast z danych otrzymanych w trybie informacji publicznej od Ministerstwa Sprawiedliwości RP przez fundację Pantarey wynika, że w pierwszym roku obowiązywania ustawy wniosków o skargę kasacyjną do Prokuratora Generalnego było pięć, w tym jedna została uznana, jedna odrzucona a trzy są w kolejce do rozstrzygnięcia. Zważywszy, że dzieci już dawno zostały wydane za granicę należy uznać za tę nadzwyczajną instytucją za fikcyjną.




WSPÓŁPRACA MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI Z MINISTERSTWEM SPRAW ZAGRANICZNYCH 
 

Pozostałe rozwiązania w nowej ustawie wprowadzają zinstytucjonalizowaną współpracę jasno zdefiniowanego organu centralnego jakie jest Ministerstwo Sprawiedliwości RP z Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP i Policją. W tym zakresie pierwsza współpraca ma polegać na lepszej współpracy z konsulatami w danych krajach, lepszą wymianę informacji między urzędami, ale w praktyce dla obywatela wiele to nie zmienia. Konsulaty mające ograniczone prawa w karnych i cywilnych procesach sądowych przez samą zmianę ustawy więcej nie mogą, gdyż ogranicza je międzynarodowe prawo publiczne w tym Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych z 1963 roku. W praktyce od zaangażowania konkretnego konsula, jak byłego już Wicekonsula RP w Mediolanie Bartosza Skwarczyńskiego, zależy faktyczna pomoc konsularna polskim obywatelom, którzy przebywają w Polsce a toczą się sprawy zarówno objęte ustawą, ale także związane z nimi sprawy cywilne o odebranie praw rodzicielskich i karne w związku z karalnością w niektórych krajach za tzw. porwania rodzicielskich. Samo „porwanie rodzicielskie”, czyli sytuacja, w której rodzic z pełnymi prawami rodzicielskimi w trakcie wyjazdu z dzieckiem zostaje na wniosek drugiego rodzica oskarżony o porwanie własnego dziecka jest nie tylko sprzeczne z logiką, bo nie można porwać dziecka do którego ma się prawa to co więcej jest naruszeniem art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowiek i podstawowych wolności czyli prawa do życia prywatnego i rodzinnego przez te państwa, które wprowadziły karalność za czyny które nie powinny być karane zgodnie z ich międzynarodowymi zobowiązaniami. 

 

Warto zauważyć, że w Polskim porządku prawnym nie jest to przestępstwem i jednie rodzice z ograniczonymi lub odebranymi prawami rodzicielskimi mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej, co ma także reperkusje w sprawie pomocy konsularnej. Polacy, w których sprawie toczą się postępowania z Konwencji Haskiej 1980 r., często są oskarżani o tzw. porwanie rodzicielskie za granicą i w tym zakresie nie widać rozwiązań ustawowych, który ułatwiałyby pracę konsulów często niemających żadnych informacji o toczących się sprawach w Polsce. Dowiadują się o nich od organizacji pozarządowych jak fundacja Pantarey i dopiero po interwencji angażują się i przybywają na rozprawach sądowych za granicą. W jakim zakresie notatki z takich interwencji od konsulów Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP są przekazywane do Ministerstwa Sprawiedliwości RP ani nie wynika z ustawy, ani nie jest publicznie znane.7

 
 

 WSPÓŁPRACA MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI Z POLICJĄ

 

Współpraca Ministerstwa Sprawiedliwości RP z Policją jak wynika z deklaracji urzędników, ma polegać na współpracy w zakresie ustalania miejsca pobytu dziecka, co ma pomóc w jego ewentualnym odnalezieniu w przypadku prawomocnego postanowienia sądu o wydaniu dziecka i siłowym odebraniu od rodzica, jeżeli ten w przewidzianym terminie dwóch tygodniu nie wyda dziecka dobrowolnie. Niestety, ale z doświadczenia niektórych rodziców wynika, że współpraca Ministerstwa Sprawiedliwości RP i Policji wykracza poza zakres wynikających z ustawy. Rodzice, wobec których toczą się postępowania z Konwencji Haskiej z 1980 roku, traktowane są mimo nie karalności w Polsce za faktycznych „porywaczy rodzicielskich” także przez urzędników ministerstwa.

 

Tak wynika z ich relacji i konkretnych przypadków, kiedy to pani Aleksandra Kondracka Cools, do której sprawy o jej wydanie Francji z tytułu Europejskiego Nakazu Aresztowania oskarżonej o tzw. porwanie rodzicielskie fundacja Pantarey przystąpiła, została zaaresztowana przed Ministerstwem Sprawiedliwości RP przez nieumundurowanych funkcjonariuszy Policji, wcześniej informując urzędników ministerstwa o swoim zamiarze wizyty. Oczywiście 4 września 2019 roku w sprawie o sygn. akt. VIII Kop 218/19 Sąd Okręgowy w Warszawie odmówił wydania pani Aleksandry Kondrackiej Cools do Francji ze względu na spełnienie okoliczności wynikających z odpowiednich przepisów karnych oraz art. 55 Konstytucji RP dodatkowo podzielając opinie fundacji Pantarey, że Francja narusza art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności, natomiast zdumiewające byłoby postępowanie urzędników, jeżeli faktycznie okazałoby się. że urzędnicy mieliby informować o wizycie pani Aleksandry Kondrackiej Cools w ministerstwie Policję. 

 
 
REKOMENDACJE
 

W zakresie naruszania art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez niektóre kraje europejskie fundacja Pantarey wystąpiła na tegorocznym Human Dimension Implementation Meetings OBWE, które odbyło się między 16 a 27 września w Warszawie rekomendując dekryminalizację ww. porwań rodzicielskich oraz omówiło na seminarium m.in. z przedstawicielami Departamentu Stanu USA, Stałej Misji przy OBWE Federacji Rosyjskiej i Rzecznika Praw Obywatelskich RP ustawę będącą tematem tej analizy. Fundacja wystąpiła także na forum 57 ambasadorów OBWE i przedstawiła potrzebę zmian w poszczególnych narodowych systemach karnych dostosowując je do rozwiązań występujących w większości krajów OBWE oraz Rady Europy zatem zgodnych a art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolnościach tj. prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. 

Zaprotestowaliśmy także przed usuwaniem z agendy Human Dimension Implementation Meetings w roku 2019 w stosunku do roku 2018 z tematów dotyczących sprawiedliwego procesu sądowego, migracji i społeczeństwa obywatelskiego popierający oficjalny protest USA w tej sprawie. Dalsze rekomendacje dla polskiego organu centralnego w tym przywrócenie art. 577 k.p.c. w tych sprawach oraz wprowadzenie obligatoryjnego przesłuchania dziecka zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka niestosowanej przez sądy fundacja przekaże we właściwym czasie do nowego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości RP.8

               

Autor tekstu: Michał Specjalski

                                                                                                                                      

 
 
 

1Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, s. 1, (Dz. U.2018, poz. 416), http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000416, wejście: 06.10.2019

2Pismo Dyrektora Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 01.10.2019 w odpowiedzi na list otwarty Prezes fundacji Pantarey do Ministra Sprawiedliwości RP Zbigniewa Ziobro z dnia 19 września 2018 roku, https://pantarey.org/odpowiedz-ministerstwa-sprawiedliwosci-na-list-otwarty-do-ministra-sprawiedliwosci/, s. 2, wejście 06.10.2019

3Ibid., s. 3

4Ibid., s. 4

5Apel matek: Oddajcie §577 kpc, https://pantarey.org/oddajcie-§577-kpc/, wejście 06.10.2019

6Obrona Katarzyny Nowak we Włoszech, https://pantarey.org/obrona-katarzyny-nowak-we-wloszech/, wejście 06.10.2019

7Obrona Katarzyny Nowak we Włoszech, https://pantarey.org/obrona-katarzyny-nowak-we-wloszech/, wejście 06.10.2019

8Criminalization of „parental kidnappings” in some European countries and human right to respect private and family life , https://www.osce.org/odihr/432413?download=true, wejście 06.10.2019

Translate »