OBWE

Pantarey w OBWE: Naruszanie przez korporacje medialne prawa do informacji w Polsce

Dziękuję Pani Przewodnicząca. Wasze Ekscelencje. Drodzy koledzy z innych organizacji uczestniczących w tym panelu dyskusyjnym o dostępie do informacji.

Nazywam się Michał Specjalski i reprezentuje fundację Pantarey, organizację pozarządową z Polski.

Chcielibyśmy zwrócić uwagę na rolę mediów w związku z epidemią Covid-19.

Przede wszystkim chcielibyśmy zwrócić uwagę na to, że media głównego nurtu, czyli media państwowe, ale także media korporacyjne, nie miały krytycznego podejścia do informacji otrzymywanych od rządu na temat ofiar Covid-19.

Drugą rzeczą, którą chcielibyśmy podkreślić, jest to, że niektóre media, takie jak Agence France Presse, którą Facebook upoważnił do sprawdzania faktów na tej platformie, oznaczał na Facebooku jako fałszywe informacje publiczne zebrane przez polską organizację pozarządową z instytucji publicznych w Polsce.

Dla przykładu informacje otrzymane od polskiego Ministerstwa Zdrowia jako informacja publiczna przez jedną z organizacji pozarządowych w Polsce o łącznej liczbie 200 osób zmarłych na Covid-19 bez żadnych innych chorób współtowarzyszących na dzień 19 maja zostały oznaczone przez AFP Europe jako wiadomości fałszywe.

W tym względzie media nie tylko nie podały społeczeństwu sprawdzonych informacji, ale w rzeczywistości naruszały międzynarodowe prawo publiczne tj. art. 19 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.

Niektóre z państw-stron OBWE, jak wczoraj delegacja USA, twierdziły, że są to podmioty prywatne, takie jak największa platforma społecznościowa Facebook, ale te platformy medialne i agencje informacyjne działają zgodnie z krajowym prawem medialnym USA, państwa które jest częścią wielu deklaracji OBWE dotyczących swobody dostępu do informacji.

Dlatego zalecamy uczestniczącym państwom, zwłaszcza Stanom Zjednoczonym Ameryki i Republice Francuskiej, wprowadzenie i stosowanie prawa medialnego, które zobowiązuje ich prywatne firmy do podporządkowania się zobowiązaniom medialnym tych państw i dostosowania wewnętrznych regulaminów w tych spółkach do krajowego prawa medialnego i międzynarodowych zobowiązań kraju, w którym są one zarejestrowane.

Pragniemy również poinformować USA i Francję, że jako polska organizacja pozarządowa postrzegamy działania Facebooka i AFP Europe jako ingerujące w polskie społeczeństwo obywatelskie i swobodny przepływ informacji od organizacji pozarządowych do opinii publicznej na tak ważne tematy, jak zdrowie publiczne.

Dziękuję bardzo.

Wypowiedź w ramach Supplementary Human Dimension Meeting on Freedom of Expression, Media and Information organizowane przez ODHiR OSCE w dniach 22-23 czerwca 2020 r. 

Wizyta studyjna Pantarey w Bergen

Delegacja fundacji spotkała się 11 marca 2020 r. w Norwegii w Bergen z kancelarią prawną specjalizującą się w obronie praw człowieka oraz norweskim obrońcą praw człowieka w Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Strasburgu który wygrał sprawę Strand Lobben and Others v. Norway w 2019 roku w sprawie łamania przez Norwegię prawa do życia prywatnego i rodzinnego.

Pantarey oraz norweska kancelaria prawnicza prowadziły rozmowy na temat współdziałania w OBWE i Radzie Europy w sprawie naruszania praw dzieci w postępowaniach sądowych, nielegalnego w świetle prawa międzynarodowego karania rodziców za tzw. porwania rodzicielskie czy alienację rodzicielską oraz korupcjogennych systemów opieki społecznej instrumentalizujących najlepiej pojęty interes dziecka.

Spotkanie delegacji Pantarey w kancelarii prawnej w Bergen

Polacy i Norwedzy zawarli współpracę w zakresie koordynacji ochrony praw dziecka i praw człowieka w Europie. Współpraca będzie realizowana w ramach funduszy norweskich w zakresie ochrony praw człowieka i równego traktowania w programie Aktywni Obywatele.

Poszczególne działania będą koncentrowały się na:

– Zwiększaniu świadomości społecznej na temat prawa do życia prywatnego i rodzinnego.
– Akcjach i kampaniach społecznościowych na temat naruszania tych praw przez poszczególne państwa i ich systemy sprawiedliwości.
– Nadzoru nad instytucjami publicznymi w tym nadzór nad praktyką orzeczniczą w tym zakresie sędziów sądów krajowych.
– Rzecznictwa w imieniu osób i grup wykluczonych z dyskursu publicznego szczególnie dzieci niedopuszczanych do wyrażania opinii w swoich sprawach w postępowaniach sądowych i administracyjnych.
– Interwencji w sprawach cywilnych, karnych i administracyjnych jako interwenient uboczny oraz kancelarie adwokackie w Polsce, Norwegii, Włoszech i Austrii.

Działania będę realizowane przez:

1. Wizyty studyjne w Polsce, Norwegii, Włoszech i Austrii.
2. Szkolenia eksperckie i seminaria w ramach Human Dimension Implementation Meetings OBWE w Wiedniu i Warszawie.
3. Ekspertyzy do organizacji krajowych publicznych i międzynarodowych jak OBWE i Rada Europy w tym Rady Ministrów i do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.
4. Uczenie się od partnerów wzajemnie mających większe doświadczenie w poszczególnych instytucjach międzynarodowych.
5. Warsztaty z praw człowieka i praw dziecka dla obywateli Polski.
6. Raporty i analizy porównawcze dla OBWE i Rady Europy.

Współpraca została zawarta na lata 2020-2022 w ramach szerszego Austriacko-Norwesko-Włosko-Polskiemu konsorcjum międzynarodowych organizacji pozarządowych i kancelarii prawnych chroniącymi prawa człowieka i dziecka w Europie.

Relacja z seminarium Pantarey na Human Dimension Implementation Meetings 2019

Fundacja Pantarey wzięła czynny udział w tegorocznej największej na świecie dwutygodniowej konferencji dotyczącej realizacji praw człowieka i podstawowych wolności w krajach zrzeszonych w Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

W tym roku przedstawialiśmy sprawę łamania praw człowieka przez poszczególne kraje Europy zachodniej w związku z karaniem za tzw. transgraniczne porwania rodzicielskie, czyli sytuacje w których jeden rodzic z pełnymi prawami rodzicielskimi wyjeżdża z dzieckiem za granicę, w następstwie na wniosek drugiego rodzica odbiera mu się dziecko Konwencją Haską a dodatkowo skazuje na więzienie w kraju z którego wyjechał.

Fundacja wzięła udział w dyskusji na plenum i oprócz swojego wystąpienia zaprotestowała przeciwko ograniczaniu agendy konferencji do spraw związanych z krajami Europy wschodniej i Azji centralnej zupełnie nie uwzględniając łamania praw człowieka w krajach zachodniej Europy.

Zorganizowaliśmy także wydarzenie towarzyszące konferencji tzw. side event na którym przedstawiliśmy specyfikę łamania praw człowieka przez poszczególne kraje Europejskie karzące za tzw. transgraniczne porwania rodzicielskie.

Przedstawiliśmy także wstępną analizę danych uzyskanych z Ministerstwa Sprawiedliwości RP, Prokuratora Generalnego RP i Prokuratury Krajowej RP dotyczący spraw związanych z Konwencją Haską z 1980 roku dotyczącą dzieci oraz nowej ustawie regulującej prawo polskie odnośnie tych sprawy.

Naszą prezentację podsumowaliśmy rekomendacjami dla krajów łamiących art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności tzn. depenalizację porwań rodzicielskich wobec rodziców mających pełnię praw rodzicielskich a organom centralnym poszczególnych państw stosujących Konwencję Haską z 1980 roku wprowadzenie obligatoryjnego przesłuchania dzieci przez sądy w sprawach ich dotyczących zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka.

W seminarium wzięli udział m.in. przedstawiciele Departamentu Stanu USA, Stałej Misji przy OBWE Federacji Rosyjskiej a także przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich, którzy wzięli czynny udział w sesji pytań i odpowiedzi.

Seminarium podsumowały historie dwóch Polek Aleksandry Kondrackiej Cools i Aldony Pająkowskiej, którym naruszono prawa człowieka w zakresie Konwencji Haskiej czy Europejskiego Nakazu Aresztowania w związku z oskarżeniem o tzw. transgraniczne „porwanie rodzicielskie”.

Sprawy pani Aleksandry Kondrackiej Cools i Aldony Pająkowskiej pokazały w praktyce jak faktycznie działają zarówno Konwencje Haskie i rozporządzenie Bruksela II Bis a także nowa ustawa regulująca przepisy krajowe w tym zakresie.

Zobacz także analizę: Ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce.

Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce.

Ustawa  z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych weszła w życie 27 sierpnia 2018 roku w związku z czym możliwa jest już ocena skutków jakie wywołała w sprawach obywateli polskich z tytułu toczących się spraw dotyczących transgranicznych konfliktów rodzinnych o dzieci i spraw z nimi związanych. Założenia jakie miała realizować ustawa według autorów możemy zweryfikować przez pryzmat spraw toczących się w ramach nowego reżimu prawnego zarówno w sądach w Polsce jak i reperkusji dla polskich obywateli za granicą Polski wynikających pośrednio z ustawy. Pomimo wielu w zamierzeniu dobrych rozwiązań, które miały uporządkować wcześniej nieuregulowane w polskim porządku prawnym kwestii związanych z transgranicznymi konfliktami o dzieci i przepisów krajowych wobec konwencji rozstrzygających o tych kwestiach należy skutki rzeczywiste ustawy od jej wejścia w życie ocenić negatywnie. W związku z tym także rekomendować zmiany w ustawie, które poprawiłyby źle funkcjonujące w praktyce przyjęte rozwiązania prawne.

Jak sama ustawa definiuje w pierwszym artykule określa ona zasady i tryb postępowania polskiego organu centralnego tj. Ministerstwa Sprawiedliwości RP, polskich sądów oraz innych polskich organów w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, a także postępowania przed polskim organem centralnym w sprawach objętych: Europejską konwencją o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń dotyczących pieczy nad dzieckiem oraz o przywracaniu pieczy nad dzieckiem, sporządzoną w Luksemburgu dnia 20 maja 1980 r. (Dz. U. z 1996 r. poz. 134 i 135 oraz z 1997 r.poz. 196), zwaną dalej „europejską konwencją luksemburską; Konwencją dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzoną w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. poz. 528 oraz z 1999 r. poz. 1085), zwaną dalej „konwencją haską z 1980 r.”; Konwencją o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, sporządzoną w Hadze dnia 19 października 1996 r. (Dz. U. z 2010 r. poz. 1158), zwaną dalej „konwencją haską z 1996 r.”; rozporządzeniem Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącym jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich, oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE L 338 z 23.12.2003, str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 243, z późn. zm.3)), zwanym dalej „rozporządzeniem Rady (WE) nr 2201/2003”.1 Oprócz wyżej wymienionych konwencji i rozporządzenia w analizie odniosę się także to powiązanych spraw wynikających pośrednio z tych pierwszych, czyli krajowych i zagranicznych postępowań karnych wobec rodziców oskarżonych o tzw. porwanie rodzicielskie oraz spraw cywilnych za granicą Polski, których celem jest ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich tych rodziców, którym odbiera się dzieci w/w trybie.

  

 NAJWAŻNIEJSZE ZMIANY

Jak wskazują sami autorzy ustawy i przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości RP zajmujący się w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich na co dzień funkcjonowaniem nowego reżimu prawnego głównymi założeniami ustawy było polepszenie ram prawnych, aby dobro dziecka było w tym zakresie lepiej realizowane w procedurach sądowych i administracyjnych. Tym się kierując autorzy, zdecydowali zastąpić sądy rejonowe jedenastoma sądami okręgowymi jako sądami pierwszej instancji oraz zastąpić sądy okręgowe jako sądy drugiej instancji jednym Sądem Apelacyjnym w Warszawie jako sądem odwoławczym. Założeniem według autorów było dążenie do specjalizacji sędziów rozpoznających sprawy w trybie konwencji haskiej z 1980 r. oraz zapewnienie faktycznej realizacji, wynikającej z jej art. 11 terminu rozpoznania sprawy, wynoszącej sześciu tygodni dla każdej instancji sądowej. Pośrednim celem było także ujednolicenie orzecznictwa, które według autorów budziło wątpliwości.2

 

Następnym rozwiązaniem było wprowadzenie obligatoryjnej pomocy prawnej w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej, co miało zapewnić stron ochronę przestrzegania ich praw. Ze względu na wagę spraw wprowadzono nadzwyczajny środek odwoławczy w postaci możliwości wniesienia wniosku do Prokuratora Generalnego RP, Rzecznika Praw Dziecka czy Rzecznika Praw Obywatelskich o skargę kasacyjną wobec postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Jednocześnie zrezygnowano ze stosowania wobec tego art. 577 k.p.c. pozwalającego sądom rodzinnym zmianę nawet prawomocnych postanowień, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Zrezygnowano także art. 578§1 k.p.c. zasady skuteczności i wykonalności orzeczeń wydawanych przez sądy opiekuńcze z chwilą ich ogłoszenia na rzecz przyjęcia ich skuteczności i wykonalności z chwilą ich uprawomocnienia. W tym drugim przypadku zmiana miała na celu zapobieżenie sytuacji, w których po zmianie orzeczenia nakazującego powrót dziecka, zostało ono wykonane przed jego uprawomocnieniem, czego konsekwencją, mogłoby być udaremnienie jego powrotu do Polski.3

Ustawa poza tym miała na celu uporządkować kwestie formalnie zdefiniowania Ministerstwa Sprawiedliwości RP jako organu centralnego wynikającego z treści konwencji Luksemburskiej, Haskich i rozporządzenia Bruksela II bis oraz zinstytucjonalizować współpracę Ministerstwa Sprawiedliwości z Ministerstwem Spraw Zagranicznych w tym z odpowiednimi konsulatami, współpracę z Policją w wypadkach wymagających ustalenia miejsca pobytu dziecka oraz ustalenia zasad przyjmowania i przetwarzania przez Ministerstwo Sprawiedliwości wniosków składanych w trybie konwencji haskiej i rozporządzenia Bruksela II bis.4

 

 SPECJALIZACJA SĄDÓW WYŻSZEJ INSTANCJI 

 

Ministerstwo Sprawiedliwości przewidywało, że w sprawach rozpoznających sprawy prowadzonych w trybie konwencji haskiej orzekać miało trzydziestu wyspecjalizowanych sędziów, posiadających doświadczenie orzecznicze w sprawach haskich oraz rozległą wiedzę w zakresie międzynarodowych postępowań rodzinnych, zatem sędziowie mieli być dobrze przygotowani praktycznie, cechujący się umiejętnościami sprawnego postępowania dowodowego z jednoczesnym dążeniem do dokonywania prawidłowych ustaleń faktycznych. Wyżej opisane założenia wprowadzanych przepisów i oczekiwane skutki rzeczywiste przedstawił Dyrektor Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP w odpowiedzi na pismo fundacji Pantarey do Ministra Sprawiedliwości RP. Należy ocenić, że w swych deklarowanych motywacjach autorzy nowych przepisów słusznie chcieli wprowadzić regulacje, które miały zabezpieczyć zarówno dobro dziecka, jak i zabezpieczyć prawa rodziców, a także wyspecjalizować sądy i polepszyć współpracę organów administracji i służb państwowych, aby polepszyć procedury postępowań w zakresie transgranicznych sporów o dzieci z konwencji haskiej i Bruksela II bis..

 

Postulowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości RP profesjonalizacja sądów oraz przesunięcie kompetencji do sądów wyższych instancji nie zdało próby czasu. Sądy oprócz wyżej wymienionego niestosowana Konwencji Praw o Prawach Dziecka często nie mają żadnej wiedzy, gdzie się ono znajduje, czy jest w Polsce, czy już zostało odebrane przez kuratora i Policję rodzicowi. Przykładem na to jest sprawa o sygnaturze ACa 712/18 pani Katarzyny Nowak, w której na posiedzeniu 18 marca 2019 r. sędzia przewodnicząca Sądu Apelacyjnego w Warszawie rozpatrując wniosek fundacji Pantarey o przystąpienie do sprawy na podstawie art. 61 k.p.c. nie wiedziała, że dziecko od miesiąca jest we Włoszech i zostało odebrane matce mimo toczącej się sprawy w sądzie odwoławczym.5 Sytuacja ta jednakowo pokazuje faktyczne przygotowanie sędziów do tych spraw, a także niefunkcjonowanie w praktyce zapewnień Ministerstwa Sprawiedliwości, że nowe przepisy mają zabezpieczyć dziecko w Polsce do czasu rozstrzygnięcia drogi krajowej. Sędzia przewodnicząca rozpatrując sprawę ACa 712/18 tj. apelację prokuratura rejonowego w Nysie, który wnioskował o ponowne rozpatrzenie tej sprawy w sądzie rejonowym, stwierdziła, że nawet jakby sąd podjął decyzję na rzecz rozpatrzenia sprawy ponownie przez sąd rejonowy, nie cofnie to skutków prawnych decyzji Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który zdecydował o wydaniu dziecka do Włoch. Z jednej strony sędzina nie miała zatem informacji, że dziecko zostało wydane a z drugiej, gdy już dowiedziała się na posiedzeniu od przedstawiciela fundacji o tym fakcie zapytał co prokuratura, jak i pani Katarzyna Nowak by oczekiwali skoro dziecko zostało już wydane.

 

Przesunięcie zatem sprawy do wyższych instancji faktycznie nie zmieniło nic dobrego w zakresie zarówno zabezpieczenia dobra dziecka, jak i praw do rzetelnego procesu dla rodziców, a także sprawiedliwego orzecznictwa, bo sędziowie nadal nie mają wiedzy co się dzieje się z dzieckiem, opierają się bezkrytycznie na opinii biegłych i nie przeprowadzają dowodu z zeznań dziecka. Ograniczenie sądów odwoławczych do jednego Sądu Apelacyjnego w Warszawie faktycznie prowadzi to ujednolicenia orzecznictwa, ale negatywnego wobec dziecka, jak i rodziców, do których toczy się postępowanie, gdyż z praktyki wynika, że sędziny dążą do rozpatrzenia sprawy w jak najszybszym trybie oddalając nowe wnioski dowodowe mimo podnoszonych zastrzeżeń w niższych instancjach prowadząc do faktycznego znikania procesu sądowego a zastępując go quasi procedurą sądową prowadzącą do wydania dziecka za granicę Polski bez zbadania zarówno dobra dziecka, jak i warunków, do jakich dziecko miałoby trafić za granicą kraju. Co więcej, samo nieprzeprowadzenie przesłuchania dziecka, niepowoływania nawet biegłych psychologów rozwojowych, którzy mogliby stwierdzić czy dziecko jest nierozwinięte, aby było niezdolne zeznawać jest nie tylko naruszeniem Konwencji o Prawach Dziecka, ale także naraża Polskę na skargi i odpowiedzialność przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

  OBLIGATORYJNA REPREZENTACJA PRZEZ RADCĘ PRAWNEGO LUB ADWOKATA  

Następne rozwiązania ujęte w ustawie, które miały zabezpieczyć prawo do rzetelnego procesu sądowego jak obligatoryjna reprezentacja przez radcę prawnego czy adwokata wydają się rozwiązaniem słusznym, ale nie dopracowanym. W praktyce to sami rodzice muszą zapewnić sobie adwokata czy radcę prawnego, natomiast w praktyce, gdy nie mogą normalnie pracować przez traumę, jaką doświadczają zarówno z wyjazdem z kraju obcego, odebraniem im dziecka w Polsce przez kuratora i Policję czy toczących się sprawach karnych i cywilnych przeciwko nim za granicą nie mając stabilnej sytuacji finansowej, nie są w stanie uzyskać profesjonalnej pomocy prawnej. Faktyczna wąska specjalizacja w tej dziedzinie prawników i ich mała reprezentacja na rynku powoduje, że usługi są te bardzo drogie, a państwo nie zapewnia opłaty tych usług prawnych. W praktyce fundacja Pantarey musiała organizować prawnika na swój koszt, gdyż rodziców na to nie było stać, więc instytucja obligatoryjnej pomocy prawnej jest fikcją, która faktycznie najbardziej sprzyja interesom ograniczonej liczby prawników zajmujących się tymi sprawami zawodowo. Często występującymi po stronie przeciwnej tj. obywateli innych państw dysponującymi znacznie bardziej przewyższającymi środkami finansowymi wobec obywateli polskich tj. rodziców po traumie wynikającej z wyjazdu z obcego kraju, odebrania im dziecka czy zagrożeniu skazaniem i wysokimi grzywnami za tzw. porwanie rodzicielskie w kraju, z którego wróciła z dzieckiem..6

 

 SKARGA KASACYJNA 

Na oddzielne omówienie zasługuje wprowadzona instytucja wniosku o skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie do Prokuratora Generalnego RP, Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich. Gdyby ten środek nadzwyczajny został wprowadzony dodatkowo do obecnie obowiązujących przepisów pozwalających odwołanie się od prawomocnego orzeczenia sądu odwoławczego, nie byłoby przy tym większych kontrowersji. W takiej sytuacji należałoby go uznać za właściwy zabezpieczający w większej mierze prawa rodziców do rzetelnego procesu. Natomiast w przypadku tej ustawy wprowadzony środek nadzwyczajny zastępuje instytucję umożliwiającą sądowi rodzinnemu zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Zatem ze względu na swój nadzwyczajny charakter i wyżej wymienioną praktykę wynikającą z Konwencji Haskiej z 1980 r. jak i ustawy, kiedy rodzic po prawomocnym wyroku sądu odwoławczego ma dwa tygodnie na dobrowolne wydanie dziecka, po czym uruchomiana jest procedura siłowego odebrania dziecka przez kuratora i Policję, należy tę zmianę ocenić negatywnie. Faktycznie dobrą instytucję w ramach toczącego się postępowania, kiedy dziecko pozostaje w pieczy rodzica, kiedy sąd może, badając faktyczne dobro dziecka zmienić swoje postanowienie, kierując się właśnie dobrem osoby w tym przypadku dziecka, zastępuje się nieskuteczną instytucją, gdyż nawet przy wniesieniu skutecznym o skargę kasacyjną i stwierdzeniu przez Sąd Najwyższy o jej zasadności to przez samo odebranie dziecka i wydanie je za granicę stan faktyczny sprawia, że nie da się cofnąć skutków prawnych wcześniej podjętej decyzji o wydaniu.

  

Hipotetyczne można by rozważać, że polskie Ministerstwo Sprawiedliwości dysponując prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego zmieniającym decyzję o wydaniu dziecka, mógłby domagać się od organu centralnego państwa, do którego wydaniu dziecko wydanie dziecka z powrotem. Przyjmując nawet taki scenariusz, wydaje się, wielce prawdopodobne, że obcy organ centralny nie wyda dziecka i w tym przypadku pozostaje w najlepszej okoliczności skierowanie przez Polskę skargi do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze czy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu.  Nie mniej wątpliwe jest, aby taka okoliczność miała miejsce i Polska mogłaby swoje interesy polityczne i ekonomiczne narazić dla dobra pojedynczego dziecka w pojedynczej sprawie swojego obywatela. Instytucja skargi kasacyjnej w tych sprawach jest jeszcze młoda natomiast z danych otrzymanych w trybie informacji publicznej od Ministerstwa Sprawiedliwości RP przez fundację Pantarey wynika, że w pierwszym roku obowiązywania ustawy wniosków o skargę kasacyjną do Prokuratora Generalnego było pięć, w tym jedna została uznana, jedna odrzucona a trzy są w kolejce do rozstrzygnięcia. Zważywszy, że dzieci już dawno zostały wydane za granicę należy uznać za tę nadzwyczajną instytucją za fikcyjną.

WSPÓŁPRACA MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI Z MINISTERSTWEM SPRAW ZAGRANICZNYCH  

Pozostałe rozwiązania w nowej ustawie wprowadzają zinstytucjonalizowaną współpracę jasno zdefiniowanego organu centralnego jakie jest Ministerstwo Sprawiedliwości RP z Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP i Policją. W tym zakresie pierwsza współpraca ma polegać na lepszej współpracy z konsulatami w danych krajach, lepszą wymianę informacji między urzędami, ale w praktyce dla obywatela wiele to nie zmienia. Konsulaty mające ograniczone prawa w karnych i cywilnych procesach sądowych przez samą zmianę ustawy więcej nie mogą, gdyż ogranicza je międzynarodowe prawo publiczne w tym Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych z 1963 roku. W praktyce od zaangażowania konkretnego konsula, jak byłego już Wicekonsula RP w Mediolanie Bartosza Skwarczyńskiego, zależy faktyczna pomoc konsularna polskim obywatelom, którzy przebywają w Polsce a toczą się sprawy zarówno objęte ustawą, ale także związane z nimi sprawy cywilne o odebranie praw rodzicielskich i karne w związku z karalnością w niektórych krajach za tzw. porwania rodzicielskich. Samo „porwanie rodzicielskie”, czyli sytuacja, w której rodzic z pełnymi prawami rodzicielskimi w trakcie wyjazdu z dzieckiem zostaje na wniosek drugiego rodzica oskarżony o porwanie własnego dziecka jest nie tylko sprzeczne z logiką, bo nie można porwać dziecka do którego ma się prawa to co więcej jest naruszeniem art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowiek i podstawowych wolności czyli prawa do życia prywatnego i rodzinnego przez te państwa, które wprowadziły karalność za czyny które nie powinny być karane zgodnie z ich międzynarodowymi zobowiązaniami. 

 

Warto zauważyć, że w Polskim porządku prawnym nie jest to przestępstwem i jednie rodzice z ograniczonymi lub odebranymi prawami rodzicielskimi mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej, co ma także reperkusje w sprawie pomocy konsularnej. Polacy, w których sprawie toczą się postępowania z Konwencji Haskiej 1980 r., często są oskarżani o tzw. porwanie rodzicielskie za granicą i w tym zakresie nie widać rozwiązań ustawowych, który ułatwiałyby pracę konsulów często niemających żadnych informacji o toczących się sprawach w Polsce. Dowiadują się o nich od organizacji pozarządowych jak fundacja Pantarey i dopiero po interwencji angażują się i przybywają na rozprawach sądowych za granicą. W jakim zakresie notatki z takich interwencji od konsulów Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP są przekazywane do Ministerstwa Sprawiedliwości RP ani nie wynika z ustawy, ani nie jest publicznie znane.7

  

 WSPÓŁPRACA MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI Z POLICJĄ

 

Współpraca Ministerstwa Sprawiedliwości RP z Policją jak wynika z deklaracji urzędników, ma polegać na współpracy w zakresie ustalania miejsca pobytu dziecka, co ma pomóc w jego ewentualnym odnalezieniu w przypadku prawomocnego postanowienia sądu o wydaniu dziecka i siłowym odebraniu od rodzica, jeżeli ten w przewidzianym terminie dwóch tygodniu nie wyda dziecka dobrowolnie. Niestety, ale z doświadczenia niektórych rodziców wynika, że współpraca Ministerstwa Sprawiedliwości RP i Policji wykracza poza zakres wynikających z ustawy. Rodzice, wobec których toczą się postępowania z Konwencji Haskiej z 1980 roku, traktowane są mimo nie karalności w Polsce za faktycznych „porywaczy rodzicielskich” także przez urzędników ministerstwa.

 

Tak wynika z ich relacji i konkretnych przypadków, kiedy to pani Aleksandra Kondracka Cools, do której sprawy o jej wydanie Francji z tytułu Europejskiego Nakazu Aresztowania oskarżonej o tzw. porwanie rodzicielskie fundacja Pantarey przystąpiła, została zaaresztowana przed Ministerstwem Sprawiedliwości RP przez nieumundurowanych funkcjonariuszy Policji, wcześniej informując urzędników ministerstwa o swoim zamiarze wizyty. Oczywiście 4 września 2019 roku w sprawie o sygn. akt. VIII Kop 218/19 Sąd Okręgowy w Warszawie odmówił wydania pani Aleksandry Kondrackiej Cools do Francji ze względu na spełnienie okoliczności wynikających z odpowiednich przepisów karnych oraz art. 55 Konstytucji RP dodatkowo podzielając opinie fundacji Pantarey, że Francja narusza art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności, natomiast zdumiewające byłoby postępowanie urzędników, jeżeli faktycznie okazałoby się. że urzędnicy mieliby informować o wizycie pani Aleksandry Kondrackiej Cools w ministerstwie Policję. 

  REKOMENDACJE 

W zakresie naruszania art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez niektóre kraje europejskie fundacja Pantarey wystąpiła na tegorocznym Human Dimension Implementation Meetings OBWE, które odbyło się między 16 a 27 września w Warszawie rekomendując dekryminalizację ww. porwań rodzicielskich oraz omówiło na seminarium m.in. z przedstawicielami Departamentu Stanu USA, Stałej Misji przy OBWE Federacji Rosyjskiej i Rzecznika Praw Obywatelskich RP ustawę będącą tematem tej analizy. Fundacja wystąpiła także na forum 57 ambasadorów OBWE i przedstawiła potrzebę zmian w poszczególnych narodowych systemach karnych dostosowując je do rozwiązań występujących w większości krajów OBWE oraz Rady Europy zatem zgodnych a art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolnościach tj. prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. 

Zaprotestowaliśmy także przed usuwaniem z agendy Human Dimension Implementation Meetings w roku 2019 w stosunku do roku 2018 z tematów dotyczących sprawiedliwego procesu sądowego, migracji i społeczeństwa obywatelskiego popierający oficjalny protest USA w tej sprawie. Dalsze rekomendacje dla polskiego organu centralnego w tym przywrócenie art. 577 k.p.c. w tych sprawach oraz wprowadzenie obligatoryjnego przesłuchania dziecka zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka niestosowanej przez sądy fundacja przekaże we właściwym czasie do nowego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości RP.8

               

Autor tekstu: Michał Specjalski

                                                                                                                                      

   

1Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, s. 1, (Dz. U.2018, poz. 416), http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000416, wejście: 06.10.2019

2Pismo Dyrektora Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 01.10.2019 w odpowiedzi na list otwarty Prezes fundacji Pantarey do Ministra Sprawiedliwości RP Zbigniewa Ziobro z dnia 19 września 2018 roku, https://pantarey.org/odpowiedz-ministerstwa-sprawiedliwosci-na-list-otwarty-do-ministra-sprawiedliwosci/, s. 2, wejście 06.10.2019

3Ibid., s. 3

4Ibid., s. 4

5Apel matek: Oddajcie §577 kpc, https://pantarey.org/oddajcie-§577-kpc/, wejście 06.10.2019

6Obrona Katarzyny Nowak we Włoszech, https://pantarey.org/obrona-katarzyny-nowak-we-wloszech/, wejście 06.10.2019

7Obrona Katarzyny Nowak we Włoszech, https://pantarey.org/obrona-katarzyny-nowak-we-wloszech/, wejście 06.10.2019

8Criminalization of „parental kidnappings” in some European countries and human right to respect private and family life , https://www.osce.org/odihr/432413?download=true, wejście 06.10.2019

Seminarium Pantarey: Dekryminalizacja „porwań rodzicielskich” w Europie na Human Dimension Implementation Meetings OBWE 2019

Na tegorocznym spotkaniu Human Dimension Implementation Meetings w Warszawie fundacja Pantarey organizuje 25 września 2019 r. seminarium pt.:

Kryminalizacja „porwań rodzicielskich” w niektórych krajach europejskich a prawo człowieka poszanowania życia prywatnego i rodzinnego

W niektórych krajach europejskich w Unii Europejskiej tak zwane „porwania rodzicielskie” są kryminalizowane w krajowych systemach karnych. Na seminarium poznamy historie kobiet oskarżonych o „porwanie” własnego dziecka w sytuacji, gdy miały one pełne prawa rodzicielskie. Dyskusja dotyczyć będzie tego czy karanie za „porwania rodzicielskie” powinny zostać zniesione w tych krajach ze względu na art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Fundacja Pantarey weźmie także udział 23 września w dyskusji plenarnej dotyczącej przestrzegania praw człowieka w niektórych krajach europejskich gdzie każe się za porwanie własnego dziecka.

FULL TEXT OF HDIM OSCE SPEECH 18th SEPTEMBER: Rights and Authority of Immigrant Parents to their Children in Europe

Rights and Authority of Immigrant Parents to their Children in Europe

Thank You Ms. Chairman. My name is Michał Specjalski, I am the vice president of the Pantarey Foundation, a Polish organization helping Poles abroad. I will speak on behalf of the board, president of the foundation Maja Ruben and the families of immigrants from Poland and other countries whose rights are being violated in Europe, especially in Norway, Italy, the United Kingdom and Germany.

We recommend establishing a monitoring system with the participation of the OSCE in the field of the children adoption of immigrants in Europe, so that it will be a tool for the transparency of the activities of the OSCE member states for the good of the families and the child.

Speech

On the photo: Maja Ruben (on the right), Michał Specjalski (on the left)

Excellencies, dear guests in Poland, the problem I want to present is the subject of a growing tendency for significant interference by public institutions in Europe in connection with the violation of the human rights of economic migrant families with regards to the special relationship of the family to their children. This is a very common problem not only for parents of Polish immigrants, but also for expatriates from many other countries, especially from Central, Eastern and Southern Europe, and we want to express their opinions on their behalf.

The institution we usually talk about regarding this problem is “Barnevernet”. This is an office whose name literally means „protection of children” and this institution was supposed to protect children from family violence and other dysfunctions in the family, but it is an office that violates the basic human rights of both immigrant children and their parents through a vague and opaque initiation procedure at the start of an investigation; a procedure for which making an appeal against the decision of this office of the persecuted immigrant families is very hard.

The idea of the Office for Child Protection seems fair, but the practice and functioning of this office is far from the purpose for which it was created. The procedure for initiating cases against immigrant families regarding their children violates the fundamental rights of immigrant families, because the whole process takes place without their knowledge, in secret, and destroys their family life. This is associated with terrible traumatic experiences and, in many cases, the suicide of family members. It is this system that needs to be monitored to guard against these problems for which the OSCE is so important.


Very often the initiation of control procedures regarding immigrant families in Norway is very often based on very weak reasons, such as: a child’s drawings, malicious and mendacious denunciations by a 
or a Norwegian partner. The consequences of initiating this process, especially for immigrant families raised in a different culture, who have become accustomed to a different institutional system, and where they often lack residence status, are far-reaching and, of course, for the economic and cultural consequences of all inhabitants of the OSCE member countries.

The question to ask about Norway – a country that is known for the Nobel Prize, humanitarianism and the participation of many Norwegians in international institutions – is there no respect for human rights in their own country when it respects them outside Norway?

Excellencies, dear guests, the interference of public institutions with the autonomy of families and the right to their children go beyond the case of Barnevernet in Norway and applies in many other countries. The problem of misuse of the wrong interpretation of basic human and family rights is not only a Norwegian problem, it is a problem for the whole of Europe, including Poland, where the there has been an attempt by the Spokesperson For Children’s Rights to change the concept of parental authority for the „protection” of their children. For example, using many instructions and orders that do not comply with the law to effect protective seizing of children without information about the consequences of taking such actions on the children and use of adoption laws which violate many human rights. I cite the example of creating „foster families” which often do not work in practice and bring about many undesirable effects.

An example of this is the problem in all countries associated with the OSCE is the situation now in Italy, where a Polish child, a Polish citizen, Jasmin is to be taken next Monday, (September 24) from her Polish mother, a European citizen, to Italy, to her former partner, a non-European man from Morocco. This is a problem of discrimination in Europe against immigrants from European countries versus immigrants from outside Europe.

That is why we want to raise awareness to a higher level and raise our concern about the monitoring of the system of adopting and fostering and the taking into care of children in socially disadvantaged families.

This is a problem that cannot be „swept under the carpet” because it is too personally expensive for the citizens of OSCE-affiliated countries.

Thank you very much for your kind attention.

Source: https://www.osce.org/odihr/396860?download=true

Seminarium Pantarey: Prawa i władztwo rodziców nad swoimi dziećmi w Europie

Już 18 września w ramach odbywającego się w Warszawie „Human Dimension Implementation Meetings” Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie fundacja Pantarey zorganizuje seminarium towarzyszce (Side Event) dotyczące prawa i władztwa rodziców imigrantów na swoimi dziećmi w Europie. 

Na seminarium przedstawimy sprawę urzędów publicznych zajmujących się ochroną praw dzieci w Norwegii i innych krajach w Europie. Porozmawiamy o tendencji przekraczania granic autonomii rodziny i coraz większej ingerencji w prawa rodziny szczególnie rodzin imigrantów z krajów europejskich oraz dyskryminacji ich praw względem rodzin imigrantów z poza Europy.

Na seminarium wystąpią praktycy kontaktów z instytucjami jak Barnevernet, prawnicy zajmujący się pomocą prawną w Norwegii i w Polsce oraz eksperci z Austrii, USA i Danii.

Na wydarzeniu wystąpi Prezes Zarządu Instytutu Ordo Iuris pan mec. Jerzy Kwaśniewski zajmujący się pomocą prawną dla polskich rodzin. W dyskusji weźmie udział dr Christopher C. Hull Vice-prezes Center for Security Policy z USA, pani Elisabeth Sabaditsch-Wolff z niemieckiej organizacji Pax Europa oraz pan Henrik Clausen z Danii reprezentujący austriackie stowarzyszenie Wiener Akademikerbund. O doświadczeniach  kobiet z instytucją Barnevernet opowie pani Dorota Korzeniecka praktycznie pomagająca rodzicom w Norwegii w kontaktach z urzędem do spraw ochrony dzieci. Na wydarzeniu zabierze głos także Pani Katarzyna Nowak matka córki Yasmin którą sąd rejonowy w Nysie nakazał przekazać do Włoch do byłego partnera pani Nowak z Maroka. Na seminarium zapowiedzieli swój udział także przedstawiciele organizacji z innych krajów europejskich oraz zaproszono do udziału przedstawiciela Ambasady Królestwa Norwegii w Polsce.

Spotkanie poprowadzą Maja Ruben Prezes fundacji Pantarey oraz Michał Specjalski Vice-prezes fundacji Pantarey.

Pomóż sfinansować adwokata włoskiego i wejdź na zbiórkę prowadzoną na: https://www.facebook.com/donate/363581980957022/2326236524092813/

WRealu24 – Pantarey w OBWE w sprawie pomocy polskim rodzinom w Norwegii

Debiut w telewizji wRealu24 o pomocy polskim rodzinom, którym zabierane są dzieci przez urzędy norweskie. Dziękujemy za zaproszenie Fundacji Pantarey przez Redaktora Naczelnego Marcina Roli i Redakcji i zachęcamy do wsparcia akcji poparcia naszych działań w OBWE w ramach 2018 Human Dimension Implementation Meeting teraz w Warszawie!

Pomóż sfinansować adwokata włoskiego i wejdź na zbiórkę prowadzoną na: https://www.facebook.com/donate/363581980957022/2326236524092813/

Translate »