Konwencja Haska

Publikacja: Symptomy zespołu stresu pourazowego PTSD u rodziców w transgranicznych sprawach rodzinnych

FRAGMENT PUBLIKACJI

SPIS TREŚCI
Rozdział I
Wprowadzenie teoretyczne do symptomów stresu pourazowego PTSD
u rodziców w transgranicznych sprawach rodzinnych
1.1. Wprowadzenie do tematyki transgranicznych spraw rodzinnych
1.2. Przegląd literatury i badań przedmiotu
1.3 Konceptualizacja – definicje przedmiotu badawczego
1.4 Operacjonalizacja – zdefiniowanie zmiennych i wartości
1.5 Pytania badawcze
Rozdział II
Metodologia badawcza symptomów stresu pourazowego PTSD u rodziców w transgranicznych sprawach rodzinnych
2.1 Jednostki analizy
2.2 Próba badawcza w latach 2016-2018
2.3 Kwestionariusz CAPS
Rozdział III
Wyniki badania symptomów stresu pourazowego PTSD u rodziców w
transgranicznych sprawach rodzinnych w latach 2016-2018 w Polsce
3.1 Obserwacja i analiza wyników badania
3.2 Dyskusja
Bibliografia

Symptomy zespołu stresu pourazowego PTSD u rodziców w transgranicznych sprawach rodzinnych

(FRAGMENT PUBLIKACJI)

Syndrom Stresu Pourazowego (ang. Post-traumatic stress disorder – PTSD) to odrębna jednostka chorobowa zdefiniowana przez Amerykańskie Stowarzyszenie Psychiatrów jako zaburzenie psychiatryczne osób, które doświadczyły lub były świadkiem traumatycznego wydarzenia jak klęska naturalna, poważny wypadek, atak terrorystyczny, udział w walce w czasie wojny lub były zagrożone śmiercią, przemocą seksualną czy poważnym zranieniem. Na początku PTSD było tożsame z tzw. nerwicą wojenną w czasie I Wojny Światowej oraz „walką ze zmęczeniem” po II Wojnie Światowej wśród weteranów tych wojen. W kolejnych latach zaczęto testy PTSD stosować do badania cywilów wobec ludzi poszkodowanych po klęskach naturalnych oraz wydarzeniach indywidualnych jak wypadki samochodowe, pożary czy przemoc fizyczną mężczyzn lub gwałty na kobietach.

Symptomami PTSD jest przeżywanie ponowne traumatycznego wydarzenia, unikania bodźców kojarzonych z traumą lub ogólne odrętwienie, zwiększenie pobudzenia i zaburzenie społecznego funkcjonowania. Osoby z PTSD mają długo po traumatycznym wydarzeniu intensywne niepokojące myśli i uczucia z nim związane, często przejawiając je ponownie przez koszmary senne czy retrospekcje. Odczuwają one przy tym strach, smutek, złość, często są oderwani od innych ludzi i relacji społecznych.1 Symptomy możemy rozróżnić na cztery kategorie objawów, które mogą mieć różne stopnie nasilania. Pierwszą kategorią jest intruzja, czyli nachodzące natrętne powtarzające się myśli, mimowolne wspomnienia, niepokojące sny lub retrospekcje traumatycznego wydarzenia. Drugą jest unikanie wspomnień o traumatycznym wydarzeniu przez unikanie ludzi, miejsc, sytuacji, a nawet przedmiotów kojarzących się z tym wydarzeniem. Trzecią kategorią są zmiany w poznaniu i nastroju, co przejawia się przez niezdolność zapamiętywania ważnych aspektów traumatycznych wydarzeń, negatywnych myśli, uczuć, które prowadzą do zniekształconych przekonań postrzegania siebie i innych obwiniając siebie lub otoczenie, ciągły strach złość, poczucie wstydu lub winy oraz zmniejszenie zainteresowania aktywnościami, które wcześnie te osoby cieszyły. Czwartą kategorią są pobudzenie i reaktywność przez drażliwość, wybuchy złości, auto destruktywne zachowania, nadmierna czujność, problemy ze snem i koncentracją.2

Symptomami PTSD jest przeżywanie ponowne traumatycznego wydarzenia, unikania bodźców kojarzonych z traumą lub ogólne odrętwienie, zwiększenie pobudzenia i zaburzenie społecznego funkcjonowania. Osoby z PTSD mają długo po traumatycznym wydarzeniu intensywne niepokojące myśli i uczucia z nim związane, często przejawiając je ponownie przez koszmary senne czy retrospekcje. Odczuwają one przy tym strach, smutek, złość, często są oderwani od innych ludzi i relacji społecznych.1 Natężenie PTSD występuje rozciągnięte w czasie znacznie dłużej niż przy stresie zaraz po traumatycznym wydarzeniu więcej niż miesiąc powodując często stres chroniczny i problemy w codziennym funkcjonowaniu społecznym. Często symptomy pojawiają się po trzech miesiącach od traumy, ale objawy mogą się pojawiać później oraz utrzymywać przez miesiące i lata występując razem z innymi stanami psychicznym jak: depresja, nadużywanie substancji psychoaktywnych czy problemów z pamięcią i innymi problemami ze zdrowiem fizycznym i psychicznym. PTSD towarzyszą ostre zaburzenia stresowe zaraz po wydarzeniu i utrzymują się do miesiąca po nim, zaburzenia adaptacyjne w wyniku stresorów utrzymują się od 3 miesięcy do pół roku, zaburzenia zahamowanego zaangażowania społecznego oraz reaktywne zaburzenie przywiązania często występujące u dzieci, ale nie trwa zbyt długo.3

Syndrom stresu pourazowego PTSD jest zatem zbiorem chronicznie występujących symptomów i kategorii stresu o dużym natężeniu często odroczonym w czasie wynikającym z traumy, która jest kluczowym pojęciem do zdefiniowania czym PTSD w ogóle jest. Trauma jest przeżyciem zdarzenia, a nie reakcją na to zdarzenie wywierającym znaczny wpływ na psychikę osoby a syndrom stresu pourazowego jest konstruktem przedstawiającym właśnie odroczony zbiór elementów składających się na ten odroczony w czasie chroniczny stres. Według diagnostycznego i statystycznego podręcznika zaburzeń umysłowych, wydania 4 poprawionego (DSM-IV-TR) wydanego przez American Psychiatric Association (APA) definiuje się traumę jako: ” […] bezpośrednie i osobiste doświadczenie zdarzenia, które wiąże się ze śmiercią albo z poważnymi obrażeniami, lub z groźbą śmierci albo poważnych obrażeń, lub z innym zagrożeniem dla integralności fizycznej danej osoby; z byciem świadkiem śmierci, obrażeń albo zagrożenia integralności innej osoby, lub z wiadomością o nagłej, lub gwałtownej śmierci albo o poważnych obrażeniach, lub o zagrożeniu śmiercią, albo z poważnymi obrażeniami, których doświadczył członek rodziny lub inna bliska osoba (Kryterium A1). Reakcja danej osoby na to zdarzenie musi się wiązać z silnym strachem, poczuciem bezradności lub przerażeniem (w przypadku dzieci, musi się wiązać z dezorganizacją zachowania lub pobudzeniem; (Kryterium A2) ”. Wyżej wskazana definicja traumy DSM-IV-TR znacznie zawęża zjawisko traumy do wydarzeń związanych z utratą życia czy zdrowia i nie uwzględnia zagrożenia dla integralności psychicznej wyrażonej w definicji traumy APA z 1987 roku w DSM-III-R nie uwzględniające takich wydarzeń takich jak przemoc emocjonalna, rozłąka czy poniżenie.

W kontekście mojego badania trauma wynikająca z traumatycznych wydarzeń skutkujących uprowadzeniem dziecka i wynikających z tej sytuacji zaburzeń stresu pourazowego PTSD w związku z czym stosuje definicję traumy DSM-III-R.4 Według tej definicji traumy: „Istotną cechą tego zaburzenia jest rozwój charakterystycznych objawów po zdarzeniu stresującym psychicznie, które wykracza poza zakres niezwykłych ludzkich doświadczeń (tj. Poza zakresem tak powszechnych doświadczeń, jak zwykła żałoba, przewlekła choroba, straty biznesowe i konflikt małżeński). Stresor powodujący ten syndrom byłby znacząco stresujący dla prawie każdego i zwykle jest doświadczany z intensywnym strachem, przerażeniem i bezradnością. Charakterystyczne objawy to ponowne przeżycie traumatycznego wydarzenia, unikanie bodźców związanych z tym zdarzeniem lub osłabienie ogólnej reakcji i zwiększone pobudzenie […] Najczęstsze urazy obejmują poważne zagrożenie życia lub integralności fizycznej; poważne zagrożenie lub krzywdę dzieci, współmałżonka lub innych bliskich krewnych i przyjaciół; nagłe zniszczenie domu lub społeczności; lub widząc inną osobę, która została lub jest poważnie ranna, lub zabita w wyniku przemocy fizycznej. W niektórych przypadkach trauma może polegać na uzyskaniu informacji o poważnym zagrożeniu lub krzywdzie dla bliskiego przyjaciela, lub krewnego, np. g., że czyjeś dziecko zostało porwane, torturowane lub zabite […] Zaburzenie jest najwyraźniej poważniejsze i trwalsze, gdy stresor jest zaprojektowany przez człowieka”. 5

W przypadku mojego badania traumatycznym wydarzeniem nie są „zwykłe” konflikty małżeńskie, ale takie wydarzenia traumatyczne w rodzinach doprowadzające do cywilnego porwania dziecka, czyli prawnie uznawanego porwania przez rodzica, który ma pełnie praw rodzicielskich i jest rodzicem nie tylko faktycznie, ale w świetle prawa zarówno krajowego jako jak i międzynarodowego prawa publicznego. Mówimy zatem o wykraczający poza „zwyczajny” konflikt małżeński a wchodzący w tematykę uprowadzenia dziecka i w konsekwencji procedury prawnej mającej na celu rozstrzygnąć, czy dziecko ma zostać zawrócone do państwa, z którego zostało zabrane przez jednego rodzica bez zgody drugiego. W związku na powyżej wynikający aspekt porwania dziecka przez rodzica oraz wyjazdu z jednego kraju do drugiego w badaniu chcę sprawdzić, czy stosując kategorie traumy z syndromu PTSD możemy zaobserwować podobne symptomów, oraz jakie jest ich nasilenie i częstotliwość wskazujących na PTSD.

Stres wywołany zerwaniem naturalnych więzi między rodzicem a dzieckiem ma znaczenie dla rozwoju dziecka, ale także występowania syndromu pourazowego u rodzica. Nawiązując do tytułu mojej pracy badawczej oraz do literatury przedmiotu, do której się odniosłam w poprzedniej części dotyczącej konceptualizacji jako symptomy, uważam zaobserwowane właściwości stanu psychicznego osoby badanej, które wskazują na zaistnienie syndromu stresu pourazowego w wyniku doświadczonej traumy. Syndrom wskazujący na wystąpienie PTSD jest wytwarzany przez stresor związany z doświadczoną traumą. Stresor powoduje wcześniej opisane cztery kategorie symptomów PTSD obserwowane w zachowaniu i deklarowanemu samopoczuciu, ale także może doprowadzić do naruszenia centralnego systemu nerwowego. Przejawienie się syndromów jest ściśle związane ze stresorami przypominającymi traumatyczne wydarzenie, a mogą je stymulować procedury prawne dotyczące konwencji haskiej.

W moim badaniu odnoszę się do traumy związanej z wydarzeniami w wewnątrz rodziny, które w efekcie doprowadziły do decyzji i podjęcia działań, czego skutkiem było uprowadzenie dziecka przez jednego rodzica do innego kraju. W związku, z czym zakładam hipotetycznie, że stresorami wskazującymi na występowanie symptomów PTSD będą wspomnienia i wszelkie inne odniesienia się do wydarzeń związanych z samym uprowadzeniem dziecka, jak i tych uprzedzających te wydarzenia i następujących w konsekwencji rozpoczętych procedur prawnych wynikających z konwencji haskiej dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicą.

W badaniu interesuje mnie zatem ponowne przeżywanie traumy w wyniku spraw sądowych, które wymuszają powrót do tamtych wspomnień oraz wywołują stres związany z możliwością utraty dziecka, a także sytuacja po zakończeniu procedur prawnych, gdy dziecko zostało odebrane. Tezą, jaką stawiam, jest, że osoby te przy silnym stanie przeżyć emocjonalnych wywołanych wspomnieniem powodują nasilenia natężenia stresu i wtórne przeżywanie pierwotnego traumatycznego wydarzenia na nowo. Przeżywane traumy związanej z decyzją o wyjeździe z dzieckiem od drugiego rodzica opuszczając kraj, w którym wszyscy żyli może być wzmacniane przez ponowne przeżywanie tej sytuacji w związku z postępowaniami, ale także po ich zakończeniu, gdy następuje często próba siłowa odebrania dziecka rodzicowi i wywiezienie dziecka do kraju, z którego przyjechał z tym rodzicem wbrew woli lub braku wiedzy drugiego rodzica i tak rozumianą traumę w kontekście transgranicznych postępowań będę stosowała.

Wskaźnikami występowania PTSD są stany psychiczne osoby, która przeżyła traumę uprowadzenia dziecka za granicą lub była osobą, które dziecko uprowadzono za granicą przed drugiego rodzica, które wskazują na symptomy określone w zastosowanym kwestionariuszu, ale także ich natężenie i częstotliwość występowania, gdyż właśnie czas tych objawów oraz ich stopień nasilenia są w dużej mierze właściwymi wskazują na występowanie PTSD niż sama korelacja występujących zbiorczo symptomów stresu, które może mieć innych charakter niż PTSD. Wskaźniki zatem odnoszą się do sytuacji wyjazdu za granicę z dzieckiem klasyfikowanym jako cywilne uprowadzenie dziecka najczęściej z kraju rezydencji za granicą Polski i wyjazdem z dzieckiem do Polski, w której wszczynane są procedury wydania dziecka za granicę przez rodziców dziecka pozostających za granicą a oskarżanych przez tych, co wyjechały o stosowanie przemocy.

Wskaźniki oraz ich nasilenie i częstotliwość wynikają z zastosowanej skali do diagnostyki klinicznej PTSD według kryteriów diagnostycznych DSM IV podzielonej na kryteria (A) odnoszące się z poprzedniej definicji DSM-III-R uwzględniające zagrożenia integralności psychicznej a pominięte w kryterium 1 warunku diagnostyki DSM IV wcześniej wyjaśnionej, kryterium (B) ciągłości doświadczenia traumatycznego wydarzenia, kryterium (C) unikania bodźców związanych z urazem i osłabieniem normalnej reaktywności, kryterium (D) trwałych objawów nadpobudliwości niewystępujących przed urazem, kryterium (E) zaburzeń według kryteriów B, C i D utrzymujących się ponad miesiąc, kryterium (F) zaburzeń powodujących kliniczne znaczące pogorszenie samopoczucia lub upośledzenie społeczne i zawodowe bądź innych ważnych obszarów funkcjonowania, a także objawów PTSD w ciągu życia i cech z nimi powiązanych.

Cechami powiązanymi są: poczucie winy z powodu działania lub zaniechania działania, poczucie winy wobec dziecka, obniżenie stopnia świadomości otoczenia i derealizacja. Także występowanie cech powiązanych wynikać będzie z ich występowania oraz częstotliwości i nasilenia, a także określenia, od kiedy one występują. Pytania dotyczące cech powiązanych zostały dopasowane do wydarzenia uprowadzenia dziecka przez rodzica, gdzie poczucie winy z powodu działania jest związane z aktem uprowadzeniem dziecka, następnie czy rodzic odczuwa poczucie winy wobec dziecka w związku z jego uprowadzeniem, jaki miało to wydarzenie wpływ na kontakt z otoczeniem i derealizacją rozumianą jako poczucie nierealności zdarzeń oraz jak te odczucia mają związek z traumą samego wydarzenia uprowadzenia dziecka, oraz występuję odczucie depersonalizacji, oraz okresu, od jakiego one występuje.

Maja Ruben

FRAGMENT PUBLIKACJI DOTYCZĄCEJ PRZEPROWADZONYCH BADAŃ WŁASNYCH MAI RUBEN NA TEMAT PTSD U RODZICÓW W TRANSGRANICZNYCH SPRAWACH RODZINNYCH.

© WSZELKIE PRAWA PUBLIKACJI BEZ ZGODY AUTORA ZASTRZEŻONE

1Siwy Anna, Kozak Beata, Zespół stresu pourazowego i style radzenia sobie ze stresem – uwarunkowania genetyczne i środowiskowe szacowane metodą studiów rodzinnych, w: Pod. Red. Strelau Jan, Osobowość a ekstremalny stres, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, s. 343

2Torres Felix , What Is Posttraumatic Stress Disorder?, https://www.psychiatry.org/patients-families/ptsd/what-is-ptsd , Wejście: 06.09.2020

3Torres Felix , What Is Posttraumatic Stress Disorder?, https://www.psychiatry.org/patients-families/ptsd/what-is-ptsd , Wejście: 06.09.2020

4Briere John, Scott Catherine, Podstawy Terapii Traumy. Diagnoza i metody terapeutyczne, Instytut Psychologii Zdrowia Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2010, s.17-18

5Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (Third Edition – Revised) DSM-III-R, http://www.cirp.org/library/psych/ptsd/?fbclid=IwAR38QuMc7cLlw8p1rX6KBAuQPT7lfW0HxCeyxKBYyN4VsasJzl2SZBDqUKw , Wejście 08.09.2020

Interwencja w sprawie praw dziecka w postępowaniu transgranicznym w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie

W dniu 6 maja 2020 r. przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie odbyła się rozprawa w sprawie o nakazanie powrotu osoby podlegającej władzy rodzicielskiej za granicę prowadzonej na podstawie Konwencji haskiej dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę z dnia 15 października 1980 r. (tzw. Konwencja haska).

Sprawa dotyczyła dwójki małoletnich dzieci (w wieku 5 i 6 lat), których matka zabrała je z Austrii do Polski w obawie przed negatywnymi skutkami wynikającymi dla nich z agresywnych zachowań ich ojca.

Posiedzenie Sądu Apelacyjnego 6 maja 2020 na której pełnomocnik fundacji ( w zielonej maseczce) przedstawił stanowisko na podstawie art. 63 k.p.c.

Fundacja zgłosiła chęć przystąpienia do sprawy na podstawie art. 61§2 k.p.c. po stronie uczestniczki postępowania, tj. matki dzieci. Niestety Sąd nie dopuścił Fundacji do udziału w niniejszym postępowaniu. Sąd nie wydał przy tym (wbrew przepisom postępowania cywilnego) formalnego postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. Sąd nie skorzystał również z możliwości, którą przewiduje art. 357§5 k.p.c., tj. nie wskazał zasadniczych powodów swojego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, Fundacja na postawie art. 63 k.p.c. przedstawiła sądowi w formie pisemnej swoje stanowisko w sprawie.

W swoim stanowisku Fundacja przychyliła się do wniosków uczestniczki zawartych w apelacji i wskazała na szczególną zasadność wniosku o uchylenie postanowienia sądu I instancji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie Fundacji błędy popełnione przez sąd I instancji pozwalały na przyjęcie, że nie rozpoznał on istoty sprawy.

Przedstawiciele Pantarey oraz wnioskodawczyni o interwencje w sprawie.

Zasadniczym błędem sądu I instancji było naruszenie art. 12 ust.1 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. Stosownie do ww. przepisu: Państwa-Strony zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, przyjmując je z należytą wagą, stosownie do wieku oraz dojrzałość dziecka.

W ocenie Fundacji na gruncie ww. przepisu należy odróżnić przysługujące dziecku prawo do wyrażania własnych poglądów od obowiązku uwzględnienia tych poglądów przez sąd. Jedynym kryterium tego, czy prawo do wrażenia poglądu przysługuje dziecku jest ,,zdolność do kształtowania swych własnych poglądów”. Taka zdolność przysługuje nawet bardzo małym dzieciom. Zupełnie inne kryteria dotyczą wzięcia pod uwagę tak wyrażonego przez dziecko poglądu. Przepis konwencji jako kryteria uwzględnienia poglądu dziecka wskazuje ,,wiek” oraz ,,dojrzałość dziecka”. W ocenie Fundacji w niniejszej sprawie dzieci stron powinny mieć możliwość powiedzenia wprost czy chcą wracać do poprzedniego miejsca pobytu (Austria), czy też chcą pozostać w Polsce.

W dalszej części stanowiska Fundacja przychyliła się do wniosku uczestniczki o dopuszczenie dowodu z nowej opinii biegłego psychologa dziecięcego na okoliczność stosowania przez wnioskodawcę przemocy oraz zwróciła uwagę na możliwe naruszenie prawa dzieci do nauki (wynikającego m.in. z art. 28 Konwencji o prawach dziecka), gdyby miały one powrócić do Austrii i kontynuować naukę w austriackim przedszkolu, nie znając przy tym w wystarczającym stopniu języka niemieckiego.

W przedmiotowej sprawie sąd przyjął opinię fundacji ale nie uwzględnił wniosku strony matki i postanowił wydać dziecko do Austrii. Niestety to już kolejny wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie nieuwzględniającego najlepiej pojętego interesu dziecka mechanistycznie stosując Konwencję Haską z 1980 r.. Wydaje się, że reforma rządowa zawężająca sąd drugiej instancji do Sądu Apelacyjnego w Warszawie obniżyła zdecydowanie ochronę prawną dzieci i praw człowieka w stosunku do stanu przed wprowadzeniem Ustawy o organie centralnym z 2018 roku.

Fundacja nadal będzie interweniowała w sprawach naruszeń Konwencji o Prawach Dziecka przez polskich sędziów i przedstawi na ten temat raport we wrześniu 2020 r. na corocznej największej konferencji międzynarodowej Human Dimension Implementation Meetings dotyczącej naruszeń praw człowieka przez państwa członkowskie w tym Polskę do OBWE.

Michał Specjalski: Sąd Najwyższy odmawia informacji publicznej

Fundacja Pantarey oprócz interwencji w konkretnych sprawach sądowych w Polsce i za granicą analizuje zmiany zachodzące w polskim systemie prawnym pod względem ochrony interesu prawnego polskich obywateli w sprawach transgranicznych. Od wejścia w życie ustawy porządkującej rodzinne sprawy transgraniczne, czyli ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, która weszła w obieg prawny 27 sierpni 2018 roku, przyglądamy się praktycznemu jej funkcjonowaniu.

W tekście Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce analizowaliśmy ustawę po roku jej obowiązywania a przed konferencję Human Dimension Implementation Meetings, która odbyła się 16-27 września 2019 roku w Warszawie.

Instytucją kompetentną w zakresie udostępnienia w trybie informacji publicznej informacji okazało się najbardziej Ministerstwo Sprawiedliwości RP będące ustawowym i wynikającym z konwencji haskiej „organem centralnym”. Prokuratura Generalna RP uzupełniła informacje dotyczącej zastosowania przez Prokuratura Generalnego RP nadzwyczajnej instytucji skargi kasacyjnej w sprawach z konwencji haskiej. O problematycznym stosowaniu skargi kasacyjnej w postępowaniach transgranicznych gdzie dawno po wydaniu dziecka do obcego kraju stosowany jest faktycznie nieskuteczny instrument prawny, pisaliśmy ww. tekście.

Niestety, ale jedynie Sąd Najwyższy RP był jedyną instytucją dwukrotnie odmawiającym fundacji Pantarey przez urzędnika a ponownie (mimo nie wnoszenia ponownego wniosku) przez samą Prezes Sądu Najwyższego RP informacji publicznej w sprawie orzeczeń dotyczących konwencji haskiej twierdząc, że informacje, których celem było przedstawienie społecznego problemu na konferencji praw człowieka w OBWE, nie jest w interesie publicznym oraz że Sąd Najwyższy miałby problemy techniczne w ich udostępnieniu fundacji Pantarey.

Pismo Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego RP Prof. dr hab. Małgorzaty Gersdorf o odmowie udzielenia informacji publicznej w sprawach z Konwencji Haskiej

Natomiast w związku uzupełnieniem informacji publicznej przez Ministerstwo Sprawiedliwości RP na ponowny wniosek fundacji dotyczącej faktycznej ilości rozpatrywanych spraw z konwencji haskiej odpowiedział Wydział Międzynarodowych Postępowań Rodzinnych w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP.

W związku, z czym prezentujemy dane w liczbach w latach 2016, 2017 i 2018 w odpowiedzi na informację publiczną z dnia 7 listopada 2019 udzieloną fundacji Pantarey:

  • W 2016 r. zarejestrowano 95 wniosków na podstawie konwencji haskiej w sprawie cywilnych aspekty uprowadzenia dziecka za granicę;
  • W 2017 r. zarejestrowano 122 wnioski z konwencji haskiej w sprawie dzieci (128% wniosków z 2016 r.);
  • W 2018 r. Zarejestrowano 133 wnioski z konwencji haskiej w sprawie dzieci (140% z 2016 r.)

Wnioski zarejestrowane w sądach, z których część mogła zostać złożona za pośrednictwem organu centralnego.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019
  • W 2016 r. 37 wniosków o wydanie dziecka odrzucono, a 27 wniosków przyjęto;
  • W 2017 r. 45 wniosków o wydanie dziecka odrzucono (122% z 2016 roku), a 17 wniosków przyjęto (63% z 2016);
  • W 2018 r. 43 wnioski o wydanie dziecka odrzucono (116% z 2016), a 11 wniosków przyjęto (41% z 2016).

Ministerstwo Sprawiedliwości w korespondencji z zagranicznymi organami centralnymi używa terminu „dismiss the application” – oddalić wniosek, „give the return order” – nakazać powrót. Dla zobrazowania ilości i rodzajów orzeczeń wydawanych przez polskie sądy należy uwzględnić dodatkową kategorię rozstrzygnięć, a mianowicie umorzeń postępowań z powodu cofnięcia wniosku lub powrotu dziecka do państwa, w którym miało miejsce stałego pobytu przed bezprawnym uprowadzeniem lub zatrzymaniem.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019
  • W 2016 r. wydano 34 postanowienia o umorzeniu postępowań o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej;
  • W 2017 r. wydano 40 postanowień o umorzeniu postępowań o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej;
  • W 2018 r. wydano 30 postanowień o umorzeniu postępowań o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej.

W 2014 roku było to 17 a w 2015 roku 27 postanowień, ale przedstawiamy powyżej zgodnie z trzy letnim zestawieniem dla porównania z otrzymanych danych z wcześniejszej informacji publicznej z 19 września 2019 roku. Najbardziej kontrowersyjne dane dotyczyły liczby spraw w poszczególnych latach, które wpłynęły, a które były rozstrzygnięte w danym roku.

  • W 2016 r. 37 wniosków odrzucono, a 27 wniosków przyjęto na ogół 95 wniosków – (37 + 27) w sądach czyli 89% wniosków. Natomiast 10 pozostałych wniosków stanowiących 11% musiałoby być rozstrzygnięte w następnym roku (latach).
  • W 2017 r. 45 wniosków odrzucono, a 17 wniosków przyjęto na ogół 122 wniosków – (45 + 17) w sądach czyli 51% wniosków. Natomiast 60 pozostałych wniosków stanowiących 49% musiałoby być rozstrzygnięte w następnym roku (latach).
  • W 2018 r. 43 wniosków odrzucono, a 11 wniosków przyjęto na ogół 133 wniosków – (45 + 11) w sądach czyli 41 % wniosków. Natomiast 77 pozostałych wniosków stanowiących 58% musiałoby być rozstrzygnięte w następnym roku (latach),

Nie można porównywać ilości nowych wniosków z ilością spraw zakończonych prawomocnie w danym roku (…) Tożsamość liczbowa między liczbą wniosków i liczbą spraw załatwionych miała by miejsce tylko wówczas, gdyby wszystkie wnioski zarejestrowane w sądach w danym roku, zostały w tym samym roku rozpoznane.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019

W wyniku wyjaśnień Naczelnika Wydziału Międzynarodowych Postępowań Rodzinnych w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że wraz z rosnącą liczbą spraw z konwencji haskiej, jakie wpływały do organu centralnego lub bezpośrednio do polskich sądów zwiększała się liczba spraw niezakończonych w roku, w którym te wnioski wpływały. Należy zwrócić uwagę, że w liczbach bezwzględnych przedłużenie postępowań przyczyniło się według autora do zmniejszenia liczby wydawanych dzieci za granicę z konwencji haskiej. Warto przytoczyć powyższe statystyki, aby zauważyć, że dokładnie sprawdzenie przez sądy spraw z konwencji szczególnie sprawdzając dobro dziecka, sprzyja pozostawieniu dziecka w Polsce i niewydalaniu ich zza granicę Polski.

Ministerstwo Sprawiedliwości RP w swej informacji publicznej z dnia 7 listopada podkreśla, że:

Uczestnicy tego rodzaju postępowań aktualnie dysponują trzema środkami prawnymi umożliwiającymi wzruszenie wydanych orzeczeń sądowych.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019
  • Apelacji od orzeczeń nieprawomocnych.
  • Skargi kasacyjnej od orzeczeń prawomocnych.
  • Skargi nadzwyczajnej od orzeczeń prawomocnych.

O skuteczności ww. instrumentów nadzwyczajnych przy jednoczesnym ograniczeniu i rozróżnieniu praw obywateli w stosowaniu art. 577 k.p.c. w międzynarodowych sprawach transgranicznych wobec obywateli postępowań krajowych fundacja wielokrotnie krytycznie się wypowiadała także na proteście matek i ojców, jaki odbył się 15 grudnia 2019 r. pod Ministerstwem Sprawiedliwości RP.

Autor: Michał Specjalski

 

Protest pod Ministerstwem Sprawiedliwości zorganizowanych środowisk matek i ojców z udziałem fundacji Pantarey 15 grudnia 2019 r. 

  • W wypowiedzi przedstawiciel fundacji Pantarey przetaczał informacje o wprowadzeniu 4 kwietnia 2019 roku autopoprawki do projektu zmiany Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (druk sejmowy nr 3254) oraz niektórych innych ustaw (UD392) gdzie wycofano planowaną penalizację porwań rodzicielskich pod presją społeczną także fundacji Pantarey.
  • Mówiliśmy także o szkodliwym zapisie w ustawie o organie centralnym tj. wyłączeniu ze stosowania art. 577 k.p.c. pozwalający zmienić postanowienie przez sąd także w sprawach z konwencji haskiej w odróżnieniu od spraw krajowych co może być niekonstytucyjnym rozróżnieniu praw obywateli RP.
  • Przytoczyliśmy kwestię wysyłanie Europejskich Nakazów Aresztowania wobec polskich rodziców przez państwa europejskie, które karząc rodziców mających pełnie praw rodzicielskich o porwanie własnego dziecka, naruszają art. 8 EKPCz czyli prawa do życia prywatnego i rodzinnego.
  • Postulowaliśmy także nowelizację ustawy o organie centralny, aby zobowiązać sądy do obligatoryjnego przesłuchania dzieci zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka, gdyż sądy tego często nie robią szczególnie w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie będący jedyną instytucją odwoławczą w sprawach z konwencji haskiej z 1980 r.
  • Postulowaliśmy także nowelizację ustawy o organie centralnym, aby wykreślić wydaje się niekonstytucyjny art. 579(4) § 6 Ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych [Dz.U. 2018 poz. 416]  Przepis ten wyłącza stosowanie wobec obywateli w sprawach z konwencji haskiej przepisów dostępnych dla innych obywateli poza tym wyłączenie przepisu art. 573 oraz 576 k.p.c tj. udziału małoletniego narusza także art. 12 Konwencji o Prawach Dziecka. Należy przy tym zauważyć, że Konwencja Praw Dziecka jest międzynarodowym prawem publicznym i sądy stosują ją bezpośrednio jako suwerennie ratyfikowane zobowiązanie międzynarodowe przez państwa sygnatariuszy w tym Polskę a jak przepisy ustawy są wobec niej sprzeczne sędziowie mają prawo te zapisy ustawy zignorować.
  •  Potencjalnie niekonstytucyjny Art. 579(4) § 6. mówi że: Przepisów art. 573, art. 576 oraz art. 577 nie stosuje się. Mówiących o tym, że:
    • Art. 573 k.p.c. Osobisty udział małoletniego w postępowaniu  § 1. Osoba pozostająca pod władzą rodzicielską, opieką albo kuratelą ma zdolność do podejmowania czynności w postępowaniu dotyczącym jej osoby, chyba że nie ma zdolności do czynności prawnych.
      § 2. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć osobisty udział małoletniego w postępowaniu, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze.
    • Art. 576 k.p.c. Wysłuchanie przedstawiciela ustawowego i osób bliskich osoby, której dotyczy postępowanie przed sądem opiekuńczym § 1.
      Przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy sąd opiekuńczy wysłucha przedstawiciela ustawowego osoby, której postępowanie dotyczy. W wypadkach ważniejszych powinien ponadto w miarę możności wysłuchać osoby bliskie tej osoby.
      § 2.
      Sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych.
    • Art. 577 k.p.c. Przesłanka zmiany postanowienia Sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.

Obrona Katarzyny Nowak we Włoszech

We Włoszech w regionie Wenecja w Sądzie Rejonowym w mieście Rovigo odbyła się 29 maja 2019 roku rozprawa karna dotycząca pani Katarzyny Nowak oskarżonej przez byłego partnera Marokańczyka o tzw. „porwanie rodzicielskie”. Panią Nowak objął opieką konsularną Wicekonsul Bartosz Skwarczyński z Konsulatu Generalnego RP w Mediolanie. Pantarey Fundacja jako organizacja pozarządowa dołączyła do sprawy w reprezentacji Prezes Mai Ruben i Wiceprezesa Michała Specjalskiego.

Sprawa dotyczy wyjazdu pani Katarzyny Nowak z córką z Włoch do Polski, kiedy miała ona pełne prawa rodzicielskie, ale nie poinformowała ojca dziecka o wyjeździe, gdyż obawiała się o zdrowie i życie dziecka oraz nie zdawała sobie sprawy z karalności w wyniku wyjazdu z własnym dzieckiem z Włoch, za co w Polsce nie jest to karane.

Po 2-godzinnym przesłuchaniu zgłaszającego o ukaranie pani Nowak byłego partnera z Maroka, przedstawienia przez strony dokumentacji policyjnych, medycznych i sądowych z Włoch i Polski sędzia postanowiła o odroczeniu sprawy aż do listopada i grudnia bieżącego roku.

Z przedstawionych dowodów szczególnie bulwersujące dla zgromadzonych na sali wydały się zrzuty z ekranu profilu społecznościowego Marokańczyka, gdzie córkę pani Nowak ubiera w burkę oraz instrumentalnie wykorzystuje do przedstawienia własnych politycznych poglądów przez umieszczenie zaangażowanego politycznie napisu na ubraniu córki wzywającego do solidaryzowania się Palestyńczykami w walce z Izraelem.

Marokańczyk oprócz tego twierdził, odpowiadając na zarzuty o molestowanie córki, że może z córką zrobić jako ojciec, co chce oraz w wielu kwestiach emocjonalnie unosił się, gestykulując palcem w stronę oskarżonej przez niego Katarzyny Nowak, twierdząc, że go pomawia publicznie.

Po odebraniu córki pani Nowak w listopadzie 2018 roku przez kuratora w asyście policji polskiej po postanowieniu wykonawczym z Konwencji Haskiej Sądu Okręgowego we Wrocławiu to z nim teraz przebywa dziewczyna, a pani Nowak jest zmuszona odwiedzać ją w asyście opieki społecznej w wyznaczonej godzinie widzenia we Włoszech. Dziecko znaczenie przytyło w ostatnim okresie i zaczęło mieć widoczne problemy z mówieniem tj. jąkaniem się, co może być skutkiem stresu i traumy, jaką wywołało jej siłowe odebranie wbrew jej publicznie wyrażanej woli od matki.

Należy bowiem zauważyć, że zarówno nie dopuszczono przez polski sąd do wyrażenia woli czy chce zostać z matką przez już 8-letnie dziecko oraz nie sprawdzono do jakich warunków bytowych, jak i kto faktycznie będzie sprawował pieczę nad dzieckiem po przekazaniu je do ojca we Włoszech. Niestety, ale zadziałał mechanizm Konwencji Haskiej oraz nowej ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, która zniosła możliwość zgodnie z art 577 kpc zmiany postanowień przez sąd, jeżeli zachodzi zagrożenie dobra osoby w tym dziecka, o czym pisaliśmy już tutaj: https://pantarey.org/oddajcie-%C2%A7577-kpc/

Katarzyna Nowak po oddalonej apelacji Prokuratora Rejonowego w Nysie przez Sąd Apelacyjny w Warszawie

Wątpliwości te podzieliła nawet Prokuratura Rejonowa w Nysie, zaskarżając postanowienie wykonawcze Sądu Okręgowego we Wrocławiu do Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Niestety, ale przewodnicząca składu sędziowskiego Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rozprawie w marcu nie wiedziała nawet, że dziecko zostało już odebrane matce w odpowiedzi na wnioski fundacji Pantarey o dołączenie jako interwenient uboczny do sprawy, które ostatecznie odrzuciła.

Fundacja w związku z tym zorganizowała pomoc prawną pani Katarzyny Nowak w postaci adwokata reprezentującego ją 18 marca na kolejnej rozprawie oraz analizuje postanowienia w celu sprawdzenia dopuszczalności skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.

W międzyczasie Prokuratura Generalna zapowiedziała skargę kasacyjną w tej sprawie, która wyczerpałaby krajową ścieżkę sądową w tej sprawie i otworzyłaby formalną możliwość skarżenia postanowień polskich sądów do Strasburga.

Sąd Rejonowy w Rovigo we Włoszech

Jednocześnie w Sądzie w Rovigo toczy się sprawa cywilna na wniosek byłego partnera Marokańczyka, aby odebrać pani Katarzynie Nowak prawa do dziecka, która do tej pory posiada. W tej sprawie w związku z procedurą cywilną jedynie adwokat może reprezentować zarówno panią Katarzynę Nowak, jak i fundację Pantarey jako mają wspólne interesy w tej sprawie. W związku, z czym fundacja zorganizowała pomoc prawną w postaci najlepszego adwokata we Włoszech od spraw międzynarodowego prawa publicznego, prawa UE i spraw rodzinnych, który ma reprezentować panią Katarzynę Nowak i fundację Pantarey w sprawie cywilnej już 25 czerwca 2019 roku.

Od lewej strony na fotografii: Wicekonsul Konsulatu Generalnego RP w Mediolanie Bartosz Skwarczyński, Katarzyna Nowak,
Prezes Maja Ruben i Wiceprezes Michał Specjalski

W związku z czym fundacja postanowiła uruchomić kampanię i zbiórkę publiczną na tą rzecz gdyż pani Nowak nie dysponuje tak dużymi finansami pozwalającymi na pokrycie wysokich kosztów obrony prawnej w kwestii skomplikowanej materii prawnej w której we Włoszech jak i w Polsce nie ma za wielu specjalistów. Sprawa bowiem dotyczy pokrywających się porządków prawnych Unii Europejskiej, prawa krajowego Włoch jak i prawa międzynarodowego dotyczącego spraw dzieci.

Pomóż sfinansować adwokata włoskiego i wejdź na zbiórkę prowadzoną na: https://www.facebook.com/donate/363581980957022/2326236524092813/

Kontakt możliwy jest także przez formularz:

https://pantarey.org/kontakt/

Translate »