[layerslider id="1"]

Powołanie Ośrodka Kształcenia Sądowych Specjalistów oraz Centrum Interwencji Prawnej

Ośrodek Kształcenia Sądowych Specjalistów Pantarey

Pantarey Fundacja na podstawie rozszerzonych celów statutowych fundacji w 2019 roku oraz doświadczeniu w udziale na podstawie art 61 § 2 k.p.c. w transgranicznych sprawach rodzinnych postanowiła ustanowić Ośrodek Kształcenia Sądowych Specjalistów (OKSS) w którym będzie prowadziła szkolenia skierowane dla specjalistów sądowych i biegłych, wydawała opinie do sądów na podstawie art 63 k.p.c. oraz prowadziła zajęcia terapeutyczne w ramach realizowanych celów statutowych:

  • POMOCY POLONII ZA GRANICĄ I POLAKOM W POLSCE.
  • OCHRONĘ RÓWNOŚCI ORAZ NIEDYSKRYMINACJI PRZEZ BEZPODSTAWNE BEZPOŚREDNIE LUB POŚREDNIE ZRÓŻNICOWANIE PRAW I OBOWIĄZKÓW OBYWATELI.
  • POMOC SPOŁECZNĄ, W TYM POMOCY RODZINOM I OSOBOM W TRUDNEJ SYTUACJI ŻYCIOWEJ ORAZ WYRÓWNYWANIA SZANS TYCH RODZIN I OSÓB.
  • DZIAŁALNOŚĆ NA RZECZ RODZINY, MACIERZYŃSTWA, RODZICIELSTWA, UPOWSZECHNIANIA I OCHRONY PRAW DZIECKA W TYM PRAW DZIECKA ORAZ SPRAW O ALIMENTY.
  • OCHRONĘ I PROMOCJĘ ZDROWIA.

Pomoc w ramach OKSS będzie realizowana w ramach odpłatnej działalności pożytku publicznego i działalności gospodarczej fundacji.

Centrum Informacji Prawnej Pantarey

Nową jednostką będzie także powołane Centrum Interwencji Prawnej (CIP) które na podstawie art. 61 § 1 k.p.c. będzie wytaczało powództwa za zgodą osób fizycznych w zakresie:

  • Alimentów.
  • Ochrony równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli.
  • Ochrony środowiska.
  • Ochrony konsumentów.
  • Ochrony praw własności przemysłowej.

Pomoc w ramach CIP dotycząca spraw ochrony równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli będzie realizowana w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego.

CIP będzie także pomagał w sporządzaniu skarg do prezesów sądów na podstawie art. 41b § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych a także wniosków o postępowania dyscyplinarne na podstawie ww. ustawy w art. 41d, podjęcie czynności dyscyplinarnych Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych oraz zgłoszeń do Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej na sędziów naruszających prawa obywatelskie, człowieka i podstawowe wolności obywateli Polski.

Michał Specjalski: Sąd Najwyższy odmawia informacji publicznej

Fundacja Pantarey oprócz interwencji w konkretnych sprawach sądowych w Polsce i za granicą analizuje zmiany zachodzące w polskim systemie prawnym pod względem ochrony interesu prawnego polskich obywateli w sprawach transgranicznych. Od wejścia w życie ustawy porządkującej rodzinne sprawy transgraniczne, czyli ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, która weszła w obieg prawny 27 sierpni 2018 roku, przyglądamy się praktycznemu jej funkcjonowaniu.

W tekście Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce analizowaliśmy ustawę po roku jej obowiązywania a przed konferencję Human Dimension Implementation Meetings, która odbyła się 16-27 września 2019 roku w Warszawie.

Instytucją kompetentną w zakresie udostępnienia w trybie informacji publicznej informacji okazało się najbardziej Ministerstwo Sprawiedliwości RP będące ustawowym i wynikającym z konwencji haskiej „organem centralnym”. Prokuratura Generalna RP uzupełniła informacje dotyczącej zastosowania przez Prokuratura Generalnego RP nadzwyczajnej instytucji skargi kasacyjnej w sprawach z konwencji haskiej. O problematycznym stosowaniu skargi kasacyjnej w postępowaniach transgranicznych gdzie dawno po wydaniu dziecka do obcego kraju stosowany jest faktycznie nieskuteczny instrument prawny, pisaliśmy ww. tekście.

Niestety, ale jedynie Sąd Najwyższy RP był jedyną instytucją dwukrotnie odmawiającym fundacji Pantarey przez urzędnika a ponownie (mimo nie wnoszenia ponownego wniosku) przez samą Prezes Sądu Najwyższego RP informacji publicznej w sprawie orzeczeń dotyczących konwencji haskiej twierdząc, że informacje, których celem było przedstawienie społecznego problemu na konferencji praw człowieka w OBWE, nie jest w interesie publicznym oraz że Sąd Najwyższy miałby problemy techniczne w ich udostępnieniu fundacji Pantarey.

Pismo Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego RP Prof. dr hab. Małgorzaty Gersdorf o odmowie udzielenia informacji publicznej w sprawach z Konwencji Haskiej

Natomiast w związku uzupełnieniem informacji publicznej przez Ministerstwo Sprawiedliwości RP na ponowny wniosek fundacji dotyczącej faktycznej ilości rozpatrywanych spraw z konwencji haskiej odpowiedział Wydział Międzynarodowych Postępowań Rodzinnych w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP.

W związku, z czym prezentujemy dane w liczbach w latach 2016, 2017 i 2018 w odpowiedzi na informację publiczną z dnia 7 listopada 2019 udzieloną fundacji Pantarey:

  • W 2016 r. zarejestrowano 95 wniosków na podstawie konwencji haskiej w sprawie cywilnych aspekty uprowadzenia dziecka za granicę;
  • W 2017 r. zarejestrowano 122 wnioski z konwencji haskiej w sprawie dzieci (128% wniosków z 2016 r.);
  • W 2018 r. Zarejestrowano 133 wnioski z konwencji haskiej w sprawie dzieci (140% z 2016 r.)

Wnioski zarejestrowane w sądach, z których część mogła zostać złożona za pośrednictwem organu centralnego.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019
  • W 2016 r. 37 wniosków o wydanie dziecka odrzucono, a 27 wniosków przyjęto;
  • W 2017 r. 45 wniosków o wydanie dziecka odrzucono (122% z 2016 roku), a 17 wniosków przyjęto (63% z 2016);
  • W 2018 r. 43 wnioski o wydanie dziecka odrzucono (116% z 2016), a 11 wniosków przyjęto (41% z 2016).

Ministerstwo Sprawiedliwości w korespondencji z zagranicznymi organami centralnymi używa terminu „dismiss the application” – oddalić wniosek, „give the return order” – nakazać powrót. Dla zobrazowania ilości i rodzajów orzeczeń wydawanych przez polskie sądy należy uwzględnić dodatkową kategorię rozstrzygnięć, a mianowicie umorzeń postępowań z powodu cofnięcia wniosku lub powrotu dziecka do państwa, w którym miało miejsce stałego pobytu przed bezprawnym uprowadzeniem lub zatrzymaniem.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019
  • W 2016 r. wydano 34 postanowienia o umorzeniu postępowań o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej;
  • W 2017 r. wydano 40 postanowień o umorzeniu postępowań o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej;
  • W 2018 r. wydano 30 postanowień o umorzeniu postępowań o powrót dziecka w trybie konwencji haskiej.

W 2014 roku było to 17 a w 2015 roku 27 postanowień, ale przedstawiamy powyżej zgodnie z trzy letnim zestawieniem dla porównania z otrzymanych danych z wcześniejszej informacji publicznej z 19 września 2019 roku. Najbardziej kontrowersyjne dane dotyczyły liczby spraw w poszczególnych latach, które wpłynęły, a które były rozstrzygnięte w danym roku.

  • W 2016 r. 37 wniosków odrzucono, a 27 wniosków przyjęto na ogół 95 wniosków – (37 + 27) w sądach czyli 89% wniosków. Natomiast 10 pozostałych wniosków stanowiących 11% musiałoby być rozstrzygnięte w następnym roku (latach).
  • W 2017 r. 45 wniosków odrzucono, a 17 wniosków przyjęto na ogół 122 wniosków – (45 + 17) w sądach czyli 51% wniosków. Natomiast 60 pozostałych wniosków stanowiących 49% musiałoby być rozstrzygnięte w następnym roku (latach).
  • W 2018 r. 43 wniosków odrzucono, a 11 wniosków przyjęto na ogół 133 wniosków – (45 + 11) w sądach czyli 41 % wniosków. Natomiast 77 pozostałych wniosków stanowiących 58% musiałoby być rozstrzygnięte w następnym roku (latach),

Nie można porównywać ilości nowych wniosków z ilością spraw zakończonych prawomocnie w danym roku (…) Tożsamość liczbowa między liczbą wniosków i liczbą spraw załatwionych miała by miejsce tylko wówczas, gdyby wszystkie wnioski zarejestrowane w sądach w danym roku, zostały w tym samym roku rozpoznane.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019

W wyniku wyjaśnień Naczelnika Wydziału Międzynarodowych Postępowań Rodzinnych w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że wraz z rosnącą liczbą spraw z konwencji haskiej, jakie wpływały do organu centralnego lub bezpośrednio do polskich sądów zwiększała się liczba spraw niezakończonych w roku, w którym te wnioski wpływały. Należy zwrócić uwagę, że w liczbach bezwzględnych przedłużenie postępowań przyczyniło się według autora do zmniejszenia liczby wydawanych dzieci za granicę z konwencji haskiej. Warto przytoczyć powyższe statystyki, aby zauważyć, że dokładnie sprawdzenie przez sądy spraw z konwencji szczególnie sprawdzając dobro dziecka, sprzyja pozostawieniu dziecka w Polsce i niewydalaniu ich zza granicę Polski.

Ministerstwo Sprawiedliwości RP w swej informacji publicznej z dnia 7 listopada podkreśla, że:

Uczestnicy tego rodzaju postępowań aktualnie dysponują trzema środkami prawnymi umożliwiającymi wzruszenie wydanych orzeczeń sądowych.

Komentarz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z pisma z dnia 7 listopada 2019
  • Apelacji od orzeczeń nieprawomocnych.
  • Skargi kasacyjnej od orzeczeń prawomocnych.
  • Skargi nadzwyczajnej od orzeczeń prawomocnych.

O skuteczności ww. instrumentów nadzwyczajnych przy jednoczesnym ograniczeniu i rozróżnieniu praw obywateli w stosowaniu art. 577 k.p.c. w międzynarodowych sprawach transgranicznych wobec obywateli postępowań krajowych fundacja wielokrotnie krytycznie się wypowiadała także na proteście matek i ojców, jaki odbył się 15 grudnia 2019 r. pod Ministerstwem Sprawiedliwości RP.

Autor: Michał Specjalski

 

Protest pod Ministerstwem Sprawiedliwości zorganizowanych środowisk matek i ojców z udziałem fundacji Pantarey 15 grudnia 2019 r. 

  • W wypowiedzi przedstawiciel fundacji Pantarey przetaczał informacje o wprowadzeniu 4 kwietnia 2019 roku autopoprawki do projektu zmiany Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (druk sejmowy nr 3254) oraz niektórych innych ustaw (UD392) gdzie wycofano planowaną penalizację porwań rodzicielskich pod presją społeczną także fundacji Pantarey.
  • Mówiliśmy także o szkodliwym zapisie w ustawie o organie centralnym tj. wyłączeniu ze stosowania art. 577 k.p.c. pozwalający zmienić postanowienie przez sąd także w sprawach z konwencji haskiej w odróżnieniu od spraw krajowych co może być niekonstytucyjnym rozróżnieniu praw obywateli RP.
  • Przytoczyliśmy kwestię wysyłanie Europejskich Nakazów Aresztowania wobec polskich rodziców przez państwa europejskie, które karząc rodziców mających pełnie praw rodzicielskich o porwanie własnego dziecka, naruszają art. 8 EKPCz czyli prawa do życia prywatnego i rodzinnego.
  • Postulowaliśmy także nowelizację ustawy o organie centralny, aby zobowiązać sądy do obligatoryjnego przesłuchania dzieci zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka, gdyż sądy tego często nie robią szczególnie w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie będący jedyną instytucją odwoławczą w sprawach z konwencji haskiej z 1980 r.
  • Postulowaliśmy także nowelizację ustawy o organie centralnym, aby wykreślić wydaje się niekonstytucyjny art. 579(4) § 6 Ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych [Dz.U. 2018 poz. 416]  Przepis ten wyłącza stosowanie wobec obywateli w sprawach z konwencji haskiej przepisów dostępnych dla innych obywateli poza tym wyłączenie przepisu art. 573 oraz 576 k.p.c tj. udziału małoletniego narusza także art. 12 Konwencji o Prawach Dziecka. Należy przy tym zauważyć, że Konwencja Praw Dziecka jest międzynarodowym prawem publicznym i sądy stosują ją bezpośrednio jako suwerennie ratyfikowane zobowiązanie międzynarodowe przez państwa sygnatariuszy w tym Polskę a jak przepisy ustawy są wobec niej sprzeczne sędziowie mają prawo te zapisy ustawy zignorować.
  •  Potencjalnie niekonstytucyjny Art. 579(4) § 6. mówi że: Przepisów art. 573, art. 576 oraz art. 577 nie stosuje się. Mówiących o tym, że:
    • Art. 573 k.p.c. Osobisty udział małoletniego w postępowaniu  § 1. Osoba pozostająca pod władzą rodzicielską, opieką albo kuratelą ma zdolność do podejmowania czynności w postępowaniu dotyczącym jej osoby, chyba że nie ma zdolności do czynności prawnych.
      § 2. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć osobisty udział małoletniego w postępowaniu, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze.
    • Art. 576 k.p.c. Wysłuchanie przedstawiciela ustawowego i osób bliskich osoby, której dotyczy postępowanie przed sądem opiekuńczym § 1.
      Przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy sąd opiekuńczy wysłucha przedstawiciela ustawowego osoby, której postępowanie dotyczy. W wypadkach ważniejszych powinien ponadto w miarę możności wysłuchać osoby bliskie tej osoby.
      § 2.
      Sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych.
    • Art. 577 k.p.c. Przesłanka zmiany postanowienia Sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.

Maja Ruben: Badanie zespołu stresu pourazowego rodziców w sprawach z Konwencji Haskiej

Zespół stresu pourazowego występuje w wyniku wielu różnych traumatycznych wydarzeń życiowych a jednym z nich jest rozerwanie więzi między dzieckiem a rodzicem w wyniku konfliktu o dziecko między rodzicami. Coraz więcej takich przypadków występuje w sprawach transgranicznych między migrantami ekonomicznymi w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w związkach mieszanych migrantów z autochtonami. Wejście Polski do Unii Europejskiej umożliwiło migrację pracowników do krajów członkowskich i ich osobisty rozwój ekonomiczny. Jednocześnie stworzyło to nowe sytuacje np. zawieranie związków rodzinnych na emigracji między Polakami czy związków mieszanych gdzie Polacy zawierali małżeństwa z obcokrajowcami z UE a także z migrantami spoza Europy.

Różnice międzykulturowe spowodowały pojawienie się konfliktów małżeńskich czy w związkach nieformalnych z których rodziły się dzieci. Stres wywołany zerwaniem naturalnych więzi między rodzicem a dzieckiem ma znaczenie dla rozwoju i dobra dziecka. Dochodzi do tego międzynarodowa procedura prawna i prawo rodzinne oraz karne w poszczególnych krajach wiktymizujące polskich rodziców wyjeżdżających z tych krajów do Polski. Sama konwencja haska z dnia 25 października 1980 roku nazwana jest konwencją haską dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę sugerując, że występuje taka kategoria prawna jak uprowadzenie dziecka przez rodzica mimo, że jest to niezgodne z polskim porządkiem prawnym czyli art. 18 Konstytucji RP, art. 211 k.k. czy art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności gdzie wyraźnie rodzina jest chroniona przed ingerencją państwa w jej sprawy i władzę rodzicielską.

1.
Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji.
2.
Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.

Instytucje między rządowe jak Unia Europejska czy Rada Europy stworzyły w związku z tymi konfliktami system współpracy prawnej między organami centralnymi państw członkowskich oraz sądami w celu zabezpieczenia dobra dziecka i transgranicznej współpracy w sprawach rodzinnych. Zasady i tryb postępowania w polskim porządku prawnym określa ustawa z dn. 26 stycznia 2018 r. o wykonaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych.1

Ustawa odnosi się do:

  • Europejskiej konwencji o uznawaniu i wykonaniu orzeczeń dotyczących pieczy na dzieckiem oraz o przywracaniu pieczy nad dzieckiem tzw. ” europejskiej konwencji Luksemburskiej”;
  • Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę czyli tzw. konwencji haskiej z 1980 r.;
  • Konwencji o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci czyli tzw. „konwencji haskiej z 1996”;
  • Rozporządzeniem Rady (WE) nr 2201/2003 z dn. 27 listopada 2003 r. dotyczącym jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskich.
Czy traumatyczne wydarzenia są powodem wyjazdów rodziców ze swoimi dziećmi?

Dobro dziecka w tych procedurach prawnych jest wykazywane jako najwyższy cel któremu podporządkowane są racje stron konfliktu natomiast nie istnieje w prawie międzynarodowym ścisła definicja czym to dobro jest pozostawiając tym samym sądom i biegłym duże pole do nadinterpretacji. W wyniku czego organy centralne i sądy w nie wystarczający sposób w postępowaniu sądowym czy administracyjnym zajmują się tym kluczowym zagadnieniem nie badając woli dziecka czy motywacji wywołanych traumą rodzica powracających do Polski. Prowadzi to do mechanistycznej procedury przerzucania dziecka z państwa do państwa, nie brania pod uwagę woli dziecka z którym rodzicem chce pozostać czy karania rodziców za porwania własnych dzieci, w którym najbardziej cierpią same dzieci a także ich rodzice.

Syndrom stresu pourazowego dzieci oraz rodziców w transgranicznych sporach wydaje się koncepcją teoretyczną, która może wyjaśnić i zmierzyć wymiar stanu psychicznego dziecka jak i rodziców. Może także dać materiał badawczy pozwalający w lepszy sposób zdefiniować dobro dziecka pod względem psychologicznym w kontekście z rozerwaniem związków z rodzicem. Celem będzie eksploracja tematyki stresu pourazowego w konfliktach transgranicznych odnosząc się do literatury i badań w tematyce już realizowanych, wyjaśnienie zjawiska sytuacji wydarzeń oraz przyczyn występowania PTSD w sporach o dzieci w konfliktach między krajami UE.

Konflikty transgraniczne charakteryzują się tym, że występują pomiędzy osobami z różnych narodowości i kultur posługujących się innym systemem znaków i symboli. Rodzice prowadzą spór w ramach innego państwa, w których są migrantami. Funkcjonuje tam inna kultura rozstrzygania tych sporów oraz inny system instytucjonalno- prawny często obcy i generujący konflikt z systemem urzędniczo-sądowym. W danym kraju mamy do czynienia również z konfliktem rozumienia podstawowych pojęć, które różnie są definiowane w kulturach narodowych i systemach prawnych. Migranci są siłą rzeczy obcymi i muszą przyjąć zastany system znaków i symboli w danej kulturze i je przyswajać w swoim działaniu lub wchodzą w konflikt z nimi.

W badaniu jakie przeprowadzam dotyczącym symptomów zespół stresu pourazowego u rodziców wyjeżdżających ze swoimi dziećmi badam czym jest to dobro dziecka w kontekście traumy zarówno rodzica jak i dziecka w związku z wyjazdem i powrotem dziecka. Czy symptomy traumy występują przed wyjazdem, po wyjeździe oraz po powrocie dziecka. Czy dobro dziecko możemy zmierzyć i ocenić czy jest ono naruszone w większej mierze przez tzw. „porwanie rodzicielskie” czy w wyniku procedury powrotu dziecka do kraju miejsca swojego pierwotnego pobytu. W badaniu sprawdzane jest jak rodzice przeżywają sytuację, w której odbiera się im dziecko i czy zarówno rodzice jak i dziecko przeżywają traumę w tym wydarzeniu i jakie ma to dla nich konsekwencje.

Teoretyczne ujęcie stresu pourazowego oraz istniejące kwestionariusze jego mierzenia posłużą do zbudowania matrycy badawczej pozwalającej zobiektywizować ocenę czym dobro dziecka jest wobec praktyki arbitralnego orzekania lub niepodejmowania przez sądy nawet żadnych działań w tym zakresie. W sprawach tych w ogóle nie są rozważane kwestie rodziców, którym odbierane są dzieci przez kuratorów i policję a wręcz w niektórych krajach są one skazywane za tzw. „porwania rodzicielskie” na surowe kary i także tymi przeżyciami w tym badaniu się zajmuję.

Celem badania jest stwierdzenie czy obecny system prawny wystarczająco chroni faktyczne dobro dziecka i jak wpływa na transgraniczne konflikty między rodzicami. Badanie będzie podstawą przygotowania raportu do Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, rekomendacji dla krajów sygnatariuszy ewentualnych zmian w prawie traktatowym i procedurach krajowych realizujących te ustalenia w poszczególnych państwach oraz udziału w sprawach fundacji w sprawach jako interwenient uboczny.

Jednostkami analizy będą polscy rodzice, którym wszczęto procedurę odebrania dziecka zgodnie z konwencją haską, rozporządzeniem WE tzw. Brukselą II, umieszczono dziecko w rodzinie zastępczej, umieszczono w adopcji, a także odebrano prawa rodzicielskie bądź skazano w krajach UE w związku z tzw. porwania rodzicielskie. Obszarem badań są kraje Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego a jednostkami obserwacji osoby polskiego obywatelstwa którym wszczęto wyżej wymienione procedury prawne w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej od 01 maja 2014 r. do 01 maja 2019 r. Dzięki temu zjawisko zostanie określone terytorialnie jak i czasowo badanie i będzie można dobrać właściwą próbą badawczą na podstawie danych z instytucji publicznych szczególnie przez Wydział Międzynarodowych Postępowań Rodzinnych w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP oraz Konsulatów RP w poszczególnych krajach UE.

Zapraszam do wypełnienia ankiety na temat zespół stresu pourazowego u rodzica w sprawach z Konwencji dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzonej w Hadze dnia 25 października 1980 r. TUTAJ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdrzzcz40XH-HLCvAQNMU12yUQB_OAjBy-sKpSHeV2nm9myog/viewform?fbclid=IwAR0Is7vU5y1qECRgP1PH0FbRzJlqMSJcvUXIuLmKQB-7CiMLMp9FQBl48Iw

Badanie przeprowadzone przez Maję Ruben będzie służyło interwencjom sądowym fundacji, rekomendacjom dla instytucji publicznych i międzynarodowych

Autor: Maja Ruben

1Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000416, Wejście: 16.06.2019

Raport portalu fundacji Geopoliti.org z CYBERSEC 2019 w Katowicach 29-30 października

Geopoliti_org media na Cybersec 2019

W Katowicach odbyło się 5 forum cyberbezpieczeństwa “CYBERSEC 2019 CEE” zorganizowane przez Instytut Kościuszki pozarządowy ośrodek naukowo-badawczy o charakterze non-profit założony w 2000 roku. Tegoroczne forum miało szczególną uwagę przeznaczyć na podporządkowanie rozwoju cyfrowego człowiekowi. Tegoroczne forum objął patronatem portal Geopoliti.org.

Wydarzenie było 5 z kolei zorganizowane tym razem w Katowicach i przypadło na okrągłą rocznice 50 lecia internetu o czym przypomniał Minister Cyfryzacji w swoim przymówieniu. Minister odnosząc się do listu Prezydenta RP i Prezesa Rady Ministrów RP podkreślił najważniejsze legislacyjne działania rządu w zakresie cyberbezpieczeństwa jak: krajowa strategia cyberbezpieczeństwa na lata 2019-2024 (na dniach podpisana przez premiera) oraz podpisanie 28 października 2019 r. memorandum operatorów telekomunikacyjnych w sprawie utworzenia spółki Polskie 5G z udziałem skarbu państwa do budowy sieci 5G w Polsce.

W przytoczonym liście Prezydenta RP do uczestników CYBERSEC 2019 a odczytanym przez doradcę ds. społecznych aspektów cyfryzacji prof. Andrzeja Zybertowicza prezydent podkreślił znaczenie powstawania jednolitego cyfrowego rynku europejskiego, udziału Polski w tych pracach, ale także legislacji krajowej jak podpisana w 2018 roku ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, które wprowadziło partnerstwo publiczno-prywatne w zapewnieniu bezpieczeństwa dostawy usług cyfrowych, rekomendacje BBN dla nowej strategii bezpieczeństwa narodowego ustanowienia bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni jednym z celów strategicznych polityki polskiej, które mają być wyrażone w ustawie o zarządzaniu bezpieczeństwem narodowym, która miała scalić istniejące systemy. Krajowe działania legislacyjne miałyby wypełnić unijną dyrektywę Network and Information Systems (NIS) nakładającą na państwa członkowskie UE obowiązek przepisów krajowych nowych obowiązków na podmioty z sektorów energetyki, infrastruktury cyfrowej, zaopatrzenia w wodę pitną, bankowości, ochrony zdrowia i transportu. Prezydent podkreślił także działania o charakterze militarnym prowadzone przez Ministerstwo Obrony Narodowej RP w tym konsolidacji instytucjonalnej jak Narodowe Centrum Bezpieczeństwa Cyberprzestrzeni czy podpisanej przez Ministra Obrony Narodowe 12 września 2019 r. koncepcji budowy Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni.

Otwierające przemowy dopełniły wypowiedzi Wojewody Śląskiego i Prezydenta Katowic podkreślający internacjonalizację i znaczenie miasta pod względem wydarzeń występujących w Katowicach a mających znaczenie globalne.

Organizatorzy przedstawili retrospekcję poprzednich forów odbywających się od 2015 roku w tym rekomendacje, które miały znaczenie w politykach krajowych, regionalnych i międzynarodowych. Przedstawiono także deklarację bezpieczeństwa cyfrowego D.N.A. oraz wręczono Estonii nagrodę cyberbezpieczeństwa.

Wydarzenie sformatowane było na cztery ścieżki tematyczne: państwową, obrony, przyszłości i biznesu.

Więcej na portalu Geopolit.org

Portal fundacji Geopoliti.org oficjalnym patronem Cybersec CEE 29-30.X.2019

Już 29-30 października w Katowicach odbędzie się kolejna edycja konferencji Cybersec, największego w Europie Środkowej wydarzenia o wieloaspektowym cyberbezpieczenstwie. Portal fundacji Geopoliti.org objął patronatem medialnym wydarzenie. Zapraszamy!

Zapoczątkowany w 2015 roku CYBERSEC jest coroczną konferencją typu public policy, poświęconą strategicznym aspektom cyberprzestrzeni oraz globalnej rewolucji technologicznej, wykorzystującą sprawdzoną formułę opartą na połączeniu wiedzy ekspertów i profesjonalistów z różnych dziedzin, w celu opracowania praktycznych rekomendacji. CYBERSEC to nie tylko konferencja, to także proces tworzenia prężnie rozwijającej się międzynarodowej społeczności, skupionej na cyberbezpieczeństwie i partnerstwie pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym. Naszą misją jest budowa europejskiego systemu cyberbezpieczeństwa oraz platformy współpracy dla rządów, organizacji międzynarodowych i kluczowych firm sektora prywatnego.

CYBERSEC obejmie szereg nowych formatów i wydarzeń, kierowanych do całego spektrum ekspertów, decydentów oraz przedstawicieli firm zainteresowanych tematyką cyberbezpieczeństwa w celu zabezpieczenia cyfrowego DNA świata w sposób możliwie jak najbardziej sprzyjający współpracy wszystkich zainteresowanych podmiotów.

Więcej na stronie organizatora: https://cybersecforum.eu/pl/poland/

 

Geopoliti.org wśród patronów medialnych konferencji

Relacja z seminarium Pantarey na Human Dimension Implementation Meetings 2019

Fundacja Pantarey wzięła czynny udział w tegorocznej największej na świecie dwutygodniowej konferencji dotyczącej realizacji praw człowieka i podstawowych wolności w krajach zrzeszonych w Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

W tym roku przedstawialiśmy sprawę łamania praw człowieka przez poszczególne kraje Europy zachodniej w związku z karaniem za tzw. transgraniczne porwania rodzicielskie, czyli sytuacje w których jeden rodzic z pełnymi prawami rodzicielskimi wyjeżdża z dzieckiem za granicę, w następstwie na wniosek drugiego rodzica odbiera mu się dziecko Konwencją Haską a dodatkowo skazuje na więzienie w kraju z którego wyjechał.

Fundacja wzięła udział w dyskusji na plenum i oprócz swojego wystąpienia zaprotestowała przeciwko ograniczaniu agendy konferencji do spraw związanych z krajami Europy wschodniej i Azji centralnej zupełnie nie uwzględniając łamania praw człowieka w krajach zachodniej Europy.

Zorganizowaliśmy także wydarzenie towarzyszące konferencji tzw. side event na którym przedstawiliśmy specyfikę łamania praw człowieka przez poszczególne kraje Europejskie karzące za tzw. transgraniczne porwania rodzicielskie.

Przedstawiliśmy także wstępną analizę danych uzyskanych z Ministerstwa Sprawiedliwości RP, Prokuratora Generalnego RP i Prokuratury Krajowej RP dotyczący spraw związanych z Konwencją Haską z 1980 roku dotyczącą dzieci oraz nowej ustawie regulującej prawo polskie odnośnie tych sprawy.

Naszą prezentację podsumowaliśmy rekomendacjami dla krajów łamiących art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności tzn. depenalizację porwań rodzicielskich wobec rodziców mających pełnię praw rodzicielskich a organom centralnym poszczególnych państw stosujących Konwencję Haską z 1980 roku wprowadzenie obligatoryjnego przesłuchania dzieci przez sądy w sprawach ich dotyczących zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka.

W seminarium wzięli udział m.in. przedstawiciele Departamentu Stanu USA, Stałej Misji przy OBWE Federacji Rosyjskiej a także przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich, którzy wzięli czynny udział w sesji pytań i odpowiedzi.

Seminarium podsumowały historie dwóch Polek Aleksandry Kondrackiej Cools i Aldony Pająkowskiej, którym naruszono prawa człowieka w zakresie Konwencji Haskiej czy Europejskiego Nakazu Aresztowania w związku z oskarżeniem o tzw. transgraniczne „porwanie rodzicielskie”.

Sprawy pani Aleksandry Kondrackiej Cools i Aldony Pająkowskiej pokazały w praktyce jak faktycznie działają zarówno Konwencje Haskie i rozporządzenie Bruksela II Bis a także nowa ustawa regulująca przepisy krajowe w tym zakresie.

Zobacz także analizę: Ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce.

ReNorge na targach elektro-energetycznych Achilles Live 2019 w Norwegii

Fundacja Pantarey w ramach projektu ReNorge promocji polskich firm w Norwegii organizowała polski pawilon na branżowych targach elektro-energetycznych Achilles Live 2019, które odbyły się 18-19 września w Gardermoen. Achilles Live 2019 to branżowe spotkania gdzie menadżerowie zakupowi z norweskich, duńskich, islandzkich i szwedzkich firm dystrybutorów sieci elektrycznej spotykają się dostawcami usług.

Wydarzenie jest organizowane przez brytyjsko-norweską organizację zajmującą się sprawdzaniem dostawców a udział w rejestrze przez nią prowadzoną umożliwia startowanie w przetargach na największe realizacje na rynkach skandynawskich. Fundacja jako partner Achilles zorganizował polski pawilon, tłumaczenia materiałów reklamowych oraz tłumaczenia samych spotkań na stoisku i spotkaniach B2B.

Wydarzenie ma przede wszystkim charakter spotkań między firmami zainteresowanymi współpracą bezpośrednią między firmami. Z tego względu na jednym wydarzeniu polskie firmy biorące udział w projekcie ReNorge mogły spotkać się z największymi firmami ze Skandynawii z branży elektro-energetycznej w jednym miejscu. Udział w wydarzeniu umożliwił liczne kontakty bezpośrednie oraz pozycjonowanie marek polskich firm wśród największych dostawców na rynku norweskim.

Projekt ReNorge jest realizowanym od 2015 roku działaniem fundacji Pantarey na rynku norweskim, którego celem jest ugruntowaniem na rynku norweskim pozycji marek polskich firm prywatnych z branży energetycznej, budowlanej, morskiej i zdrowej żywności.

Więcej o programie na stronie -> www.renorge.pl

Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych. Analiza po roku obowiązywania ustawy w praktyce.

Ustawa  z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych weszła w życie 27 sierpnia 2018 roku w związku z czym możliwa jest już ocena skutków jakie wywołała w sprawach obywateli polskich z tytułu toczących się spraw dotyczących transgranicznych konfliktów rodzinnych o dzieci i spraw z nimi związanych. Założenia jakie miała realizować ustawa według autorów możemy zweryfikować przez pryzmat spraw toczących się w ramach nowego reżimu prawnego zarówno w sądach w Polsce jak i reperkusji dla polskich obywateli za granicą Polski wynikających pośrednio z ustawy. Pomimo wielu w zamierzeniu dobrych rozwiązań, które miały uporządkować wcześniej nieuregulowane w polskim porządku prawnym kwestii związanych z transgranicznymi konfliktami o dzieci i przepisów krajowych wobec konwencji rozstrzygających o tych kwestiach należy skutki rzeczywiste ustawy od jej wejścia w życie ocenić negatywnie. W związku z tym także rekomendować zmiany w ustawie, które poprawiłyby źle funkcjonujące w praktyce przyjęte rozwiązania prawne.

Jak sama ustawa definiuje w pierwszym artykule określa ona zasady i tryb postępowania polskiego organu centralnego tj. Ministerstwa Sprawiedliwości RP, polskich sądów oraz innych polskich organów w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, a także postępowania przed polskim organem centralnym w sprawach objętych: Europejską konwencją o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń dotyczących pieczy nad dzieckiem oraz o przywracaniu pieczy nad dzieckiem, sporządzoną w Luksemburgu dnia 20 maja 1980 r. (Dz. U. z 1996 r. poz. 134 i 135 oraz z 1997 r.poz. 196), zwaną dalej „europejską konwencją luksemburską; Konwencją dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzoną w Hadze dnia 25 października 1980 r. (Dz. U. z 1995 r. poz. 528 oraz z 1999 r. poz. 1085), zwaną dalej „konwencją haską z 1980 r.”; Konwencją o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, sporządzoną w Hadze dnia 19 października 1996 r. (Dz. U. z 2010 r. poz. 1158), zwaną dalej „konwencją haską z 1996 r.”; rozporządzeniem Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącym jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich, oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE L 338 z 23.12.2003, str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 243, z późn. zm.3)), zwanym dalej „rozporządzeniem Rady (WE) nr 2201/2003”.1 Oprócz wyżej wymienionych konwencji i rozporządzenia w analizie odniosę się także to powiązanych spraw wynikających pośrednio z tych pierwszych, czyli krajowych i zagranicznych postępowań karnych wobec rodziców oskarżonych o tzw. porwanie rodzicielskie oraz spraw cywilnych za granicą Polski, których celem jest ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich tych rodziców, którym odbiera się dzieci w/w trybie.

  

 NAJWAŻNIEJSZE ZMIANY

Jak wskazują sami autorzy ustawy i przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości RP zajmujący się w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich na co dzień funkcjonowaniem nowego reżimu prawnego głównymi założeniami ustawy było polepszenie ram prawnych, aby dobro dziecka było w tym zakresie lepiej realizowane w procedurach sądowych i administracyjnych. Tym się kierując autorzy, zdecydowali zastąpić sądy rejonowe jedenastoma sądami okręgowymi jako sądami pierwszej instancji oraz zastąpić sądy okręgowe jako sądy drugiej instancji jednym Sądem Apelacyjnym w Warszawie jako sądem odwoławczym. Założeniem według autorów było dążenie do specjalizacji sędziów rozpoznających sprawy w trybie konwencji haskiej z 1980 r. oraz zapewnienie faktycznej realizacji, wynikającej z jej art. 11 terminu rozpoznania sprawy, wynoszącej sześciu tygodni dla każdej instancji sądowej. Pośrednim celem było także ujednolicenie orzecznictwa, które według autorów budziło wątpliwości.2

 

Następnym rozwiązaniem było wprowadzenie obligatoryjnej pomocy prawnej w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej, co miało zapewnić stron ochronę przestrzegania ich praw. Ze względu na wagę spraw wprowadzono nadzwyczajny środek odwoławczy w postaci możliwości wniesienia wniosku do Prokuratora Generalnego RP, Rzecznika Praw Dziecka czy Rzecznika Praw Obywatelskich o skargę kasacyjną wobec postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Jednocześnie zrezygnowano ze stosowania wobec tego art. 577 k.p.c. pozwalającego sądom rodzinnym zmianę nawet prawomocnych postanowień, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Zrezygnowano także art. 578§1 k.p.c. zasady skuteczności i wykonalności orzeczeń wydawanych przez sądy opiekuńcze z chwilą ich ogłoszenia na rzecz przyjęcia ich skuteczności i wykonalności z chwilą ich uprawomocnienia. W tym drugim przypadku zmiana miała na celu zapobieżenie sytuacji, w których po zmianie orzeczenia nakazującego powrót dziecka, zostało ono wykonane przed jego uprawomocnieniem, czego konsekwencją, mogłoby być udaremnienie jego powrotu do Polski.3

Ustawa poza tym miała na celu uporządkować kwestie formalnie zdefiniowania Ministerstwa Sprawiedliwości RP jako organu centralnego wynikającego z treści konwencji Luksemburskiej, Haskich i rozporządzenia Bruksela II bis oraz zinstytucjonalizować współpracę Ministerstwa Sprawiedliwości z Ministerstwem Spraw Zagranicznych w tym z odpowiednimi konsulatami, współpracę z Policją w wypadkach wymagających ustalenia miejsca pobytu dziecka oraz ustalenia zasad przyjmowania i przetwarzania przez Ministerstwo Sprawiedliwości wniosków składanych w trybie konwencji haskiej i rozporządzenia Bruksela II bis.4

 

 SPECJALIZACJA SĄDÓW WYŻSZEJ INSTANCJI 

 

Ministerstwo Sprawiedliwości przewidywało, że w sprawach rozpoznających sprawy prowadzonych w trybie konwencji haskiej orzekać miało trzydziestu wyspecjalizowanych sędziów, posiadających doświadczenie orzecznicze w sprawach haskich oraz rozległą wiedzę w zakresie międzynarodowych postępowań rodzinnych, zatem sędziowie mieli być dobrze przygotowani praktycznie, cechujący się umiejętnościami sprawnego postępowania dowodowego z jednoczesnym dążeniem do dokonywania prawidłowych ustaleń faktycznych. Wyżej opisane założenia wprowadzanych przepisów i oczekiwane skutki rzeczywiste przedstawił Dyrektor Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP w odpowiedzi na pismo fundacji Pantarey do Ministra Sprawiedliwości RP. Należy ocenić, że w swych deklarowanych motywacjach autorzy nowych przepisów słusznie chcieli wprowadzić regulacje, które miały zabezpieczyć zarówno dobro dziecka, jak i zabezpieczyć prawa rodziców, a także wyspecjalizować sądy i polepszyć współpracę organów administracji i służb państwowych, aby polepszyć procedury postępowań w zakresie transgranicznych sporów o dzieci z konwencji haskiej i Bruksela II bis..

 

Postulowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości RP profesjonalizacja sądów oraz przesunięcie kompetencji do sądów wyższych instancji nie zdało próby czasu. Sądy oprócz wyżej wymienionego niestosowana Konwencji Praw o Prawach Dziecka często nie mają żadnej wiedzy, gdzie się ono znajduje, czy jest w Polsce, czy już zostało odebrane przez kuratora i Policję rodzicowi. Przykładem na to jest sprawa o sygnaturze ACa 712/18 pani Katarzyny Nowak, w której na posiedzeniu 18 marca 2019 r. sędzia przewodnicząca Sądu Apelacyjnego w Warszawie rozpatrując wniosek fundacji Pantarey o przystąpienie do sprawy na podstawie art. 61 k.p.c. nie wiedziała, że dziecko od miesiąca jest we Włoszech i zostało odebrane matce mimo toczącej się sprawy w sądzie odwoławczym.5 Sytuacja ta jednakowo pokazuje faktyczne przygotowanie sędziów do tych spraw, a także niefunkcjonowanie w praktyce zapewnień Ministerstwa Sprawiedliwości, że nowe przepisy mają zabezpieczyć dziecko w Polsce do czasu rozstrzygnięcia drogi krajowej. Sędzia przewodnicząca rozpatrując sprawę ACa 712/18 tj. apelację prokuratura rejonowego w Nysie, który wnioskował o ponowne rozpatrzenie tej sprawy w sądzie rejonowym, stwierdziła, że nawet jakby sąd podjął decyzję na rzecz rozpatrzenia sprawy ponownie przez sąd rejonowy, nie cofnie to skutków prawnych decyzji Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który zdecydował o wydaniu dziecka do Włoch. Z jednej strony sędzina nie miała zatem informacji, że dziecko zostało wydane a z drugiej, gdy już dowiedziała się na posiedzeniu od przedstawiciela fundacji o tym fakcie zapytał co prokuratura, jak i pani Katarzyna Nowak by oczekiwali skoro dziecko zostało już wydane.

 

Przesunięcie zatem sprawy do wyższych instancji faktycznie nie zmieniło nic dobrego w zakresie zarówno zabezpieczenia dobra dziecka, jak i praw do rzetelnego procesu dla rodziców, a także sprawiedliwego orzecznictwa, bo sędziowie nadal nie mają wiedzy co się dzieje się z dzieckiem, opierają się bezkrytycznie na opinii biegłych i nie przeprowadzają dowodu z zeznań dziecka. Ograniczenie sądów odwoławczych do jednego Sądu Apelacyjnego w Warszawie faktycznie prowadzi to ujednolicenia orzecznictwa, ale negatywnego wobec dziecka, jak i rodziców, do których toczy się postępowanie, gdyż z praktyki wynika, że sędziny dążą do rozpatrzenia sprawy w jak najszybszym trybie oddalając nowe wnioski dowodowe mimo podnoszonych zastrzeżeń w niższych instancjach prowadząc do faktycznego znikania procesu sądowego a zastępując go quasi procedurą sądową prowadzącą do wydania dziecka za granicę Polski bez zbadania zarówno dobra dziecka, jak i warunków, do jakich dziecko miałoby trafić za granicą kraju. Co więcej, samo nieprzeprowadzenie przesłuchania dziecka, niepowoływania nawet biegłych psychologów rozwojowych, którzy mogliby stwierdzić czy dziecko jest nierozwinięte, aby było niezdolne zeznawać jest nie tylko naruszeniem Konwencji o Prawach Dziecka, ale także naraża Polskę na skargi i odpowiedzialność przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu.

  OBLIGATORYJNA REPREZENTACJA PRZEZ RADCĘ PRAWNEGO LUB ADWOKATA  

Następne rozwiązania ujęte w ustawie, które miały zabezpieczyć prawo do rzetelnego procesu sądowego jak obligatoryjna reprezentacja przez radcę prawnego czy adwokata wydają się rozwiązaniem słusznym, ale nie dopracowanym. W praktyce to sami rodzice muszą zapewnić sobie adwokata czy radcę prawnego, natomiast w praktyce, gdy nie mogą normalnie pracować przez traumę, jaką doświadczają zarówno z wyjazdem z kraju obcego, odebraniem im dziecka w Polsce przez kuratora i Policję czy toczących się sprawach karnych i cywilnych przeciwko nim za granicą nie mając stabilnej sytuacji finansowej, nie są w stanie uzyskać profesjonalnej pomocy prawnej. Faktyczna wąska specjalizacja w tej dziedzinie prawników i ich mała reprezentacja na rynku powoduje, że usługi są te bardzo drogie, a państwo nie zapewnia opłaty tych usług prawnych. W praktyce fundacja Pantarey musiała organizować prawnika na swój koszt, gdyż rodziców na to nie było stać, więc instytucja obligatoryjnej pomocy prawnej jest fikcją, która faktycznie najbardziej sprzyja interesom ograniczonej liczby prawników zajmujących się tymi sprawami zawodowo. Często występującymi po stronie przeciwnej tj. obywateli innych państw dysponującymi znacznie bardziej przewyższającymi środkami finansowymi wobec obywateli polskich tj. rodziców po traumie wynikającej z wyjazdu z obcego kraju, odebrania im dziecka czy zagrożeniu skazaniem i wysokimi grzywnami za tzw. porwanie rodzicielskie w kraju, z którego wróciła z dzieckiem..6

 

 SKARGA KASACYJNA 

Na oddzielne omówienie zasługuje wprowadzona instytucja wniosku o skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie do Prokuratora Generalnego RP, Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich. Gdyby ten środek nadzwyczajny został wprowadzony dodatkowo do obecnie obowiązujących przepisów pozwalających odwołanie się od prawomocnego orzeczenia sądu odwoławczego, nie byłoby przy tym większych kontrowersji. W takiej sytuacji należałoby go uznać za właściwy zabezpieczający w większej mierze prawa rodziców do rzetelnego procesu. Natomiast w przypadku tej ustawy wprowadzony środek nadzwyczajny zastępuje instytucję umożliwiającą sądowi rodzinnemu zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Zatem ze względu na swój nadzwyczajny charakter i wyżej wymienioną praktykę wynikającą z Konwencji Haskiej z 1980 r. jak i ustawy, kiedy rodzic po prawomocnym wyroku sądu odwoławczego ma dwa tygodnie na dobrowolne wydanie dziecka, po czym uruchomiana jest procedura siłowego odebrania dziecka przez kuratora i Policję, należy tę zmianę ocenić negatywnie. Faktycznie dobrą instytucję w ramach toczącego się postępowania, kiedy dziecko pozostaje w pieczy rodzica, kiedy sąd może, badając faktyczne dobro dziecka zmienić swoje postanowienie, kierując się właśnie dobrem osoby w tym przypadku dziecka, zastępuje się nieskuteczną instytucją, gdyż nawet przy wniesieniu skutecznym o skargę kasacyjną i stwierdzeniu przez Sąd Najwyższy o jej zasadności to przez samo odebranie dziecka i wydanie je za granicę stan faktyczny sprawia, że nie da się cofnąć skutków prawnych wcześniej podjętej decyzji o wydaniu.

  

Hipotetyczne można by rozważać, że polskie Ministerstwo Sprawiedliwości dysponując prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego zmieniającym decyzję o wydaniu dziecka, mógłby domagać się od organu centralnego państwa, do którego wydaniu dziecko wydanie dziecka z powrotem. Przyjmując nawet taki scenariusz, wydaje się, wielce prawdopodobne, że obcy organ centralny nie wyda dziecka i w tym przypadku pozostaje w najlepszej okoliczności skierowanie przez Polskę skargi do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze czy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu.  Nie mniej wątpliwe jest, aby taka okoliczność miała miejsce i Polska mogłaby swoje interesy polityczne i ekonomiczne narazić dla dobra pojedynczego dziecka w pojedynczej sprawie swojego obywatela. Instytucja skargi kasacyjnej w tych sprawach jest jeszcze młoda natomiast z danych otrzymanych w trybie informacji publicznej od Ministerstwa Sprawiedliwości RP przez fundację Pantarey wynika, że w pierwszym roku obowiązywania ustawy wniosków o skargę kasacyjną do Prokuratora Generalnego było pięć, w tym jedna została uznana, jedna odrzucona a trzy są w kolejce do rozstrzygnięcia. Zważywszy, że dzieci już dawno zostały wydane za granicę należy uznać za tę nadzwyczajną instytucją za fikcyjną.

WSPÓŁPRACA MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI Z MINISTERSTWEM SPRAW ZAGRANICZNYCH  

Pozostałe rozwiązania w nowej ustawie wprowadzają zinstytucjonalizowaną współpracę jasno zdefiniowanego organu centralnego jakie jest Ministerstwo Sprawiedliwości RP z Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP i Policją. W tym zakresie pierwsza współpraca ma polegać na lepszej współpracy z konsulatami w danych krajach, lepszą wymianę informacji między urzędami, ale w praktyce dla obywatela wiele to nie zmienia. Konsulaty mające ograniczone prawa w karnych i cywilnych procesach sądowych przez samą zmianę ustawy więcej nie mogą, gdyż ogranicza je międzynarodowe prawo publiczne w tym Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych z 1963 roku. W praktyce od zaangażowania konkretnego konsula, jak byłego już Wicekonsula RP w Mediolanie Bartosza Skwarczyńskiego, zależy faktyczna pomoc konsularna polskim obywatelom, którzy przebywają w Polsce a toczą się sprawy zarówno objęte ustawą, ale także związane z nimi sprawy cywilne o odebranie praw rodzicielskich i karne w związku z karalnością w niektórych krajach za tzw. porwania rodzicielskich. Samo „porwanie rodzicielskie”, czyli sytuacja, w której rodzic z pełnymi prawami rodzicielskimi w trakcie wyjazdu z dzieckiem zostaje na wniosek drugiego rodzica oskarżony o porwanie własnego dziecka jest nie tylko sprzeczne z logiką, bo nie można porwać dziecka do którego ma się prawa to co więcej jest naruszeniem art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowiek i podstawowych wolności czyli prawa do życia prywatnego i rodzinnego przez te państwa, które wprowadziły karalność za czyny które nie powinny być karane zgodnie z ich międzynarodowymi zobowiązaniami. 

 

Warto zauważyć, że w Polskim porządku prawnym nie jest to przestępstwem i jednie rodzice z ograniczonymi lub odebranymi prawami rodzicielskimi mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej, co ma także reperkusje w sprawie pomocy konsularnej. Polacy, w których sprawie toczą się postępowania z Konwencji Haskiej 1980 r., często są oskarżani o tzw. porwanie rodzicielskie za granicą i w tym zakresie nie widać rozwiązań ustawowych, który ułatwiałyby pracę konsulów często niemających żadnych informacji o toczących się sprawach w Polsce. Dowiadują się o nich od organizacji pozarządowych jak fundacja Pantarey i dopiero po interwencji angażują się i przybywają na rozprawach sądowych za granicą. W jakim zakresie notatki z takich interwencji od konsulów Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP są przekazywane do Ministerstwa Sprawiedliwości RP ani nie wynika z ustawy, ani nie jest publicznie znane.7

  

 WSPÓŁPRACA MINISTERSTWA SPRAWIEDLIWOŚCI Z POLICJĄ

 

Współpraca Ministerstwa Sprawiedliwości RP z Policją jak wynika z deklaracji urzędników, ma polegać na współpracy w zakresie ustalania miejsca pobytu dziecka, co ma pomóc w jego ewentualnym odnalezieniu w przypadku prawomocnego postanowienia sądu o wydaniu dziecka i siłowym odebraniu od rodzica, jeżeli ten w przewidzianym terminie dwóch tygodniu nie wyda dziecka dobrowolnie. Niestety, ale z doświadczenia niektórych rodziców wynika, że współpraca Ministerstwa Sprawiedliwości RP i Policji wykracza poza zakres wynikających z ustawy. Rodzice, wobec których toczą się postępowania z Konwencji Haskiej z 1980 roku, traktowane są mimo nie karalności w Polsce za faktycznych „porywaczy rodzicielskich” także przez urzędników ministerstwa.

 

Tak wynika z ich relacji i konkretnych przypadków, kiedy to pani Aleksandra Kondracka Cools, do której sprawy o jej wydanie Francji z tytułu Europejskiego Nakazu Aresztowania oskarżonej o tzw. porwanie rodzicielskie fundacja Pantarey przystąpiła, została zaaresztowana przed Ministerstwem Sprawiedliwości RP przez nieumundurowanych funkcjonariuszy Policji, wcześniej informując urzędników ministerstwa o swoim zamiarze wizyty. Oczywiście 4 września 2019 roku w sprawie o sygn. akt. VIII Kop 218/19 Sąd Okręgowy w Warszawie odmówił wydania pani Aleksandry Kondrackiej Cools do Francji ze względu na spełnienie okoliczności wynikających z odpowiednich przepisów karnych oraz art. 55 Konstytucji RP dodatkowo podzielając opinie fundacji Pantarey, że Francja narusza art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolności, natomiast zdumiewające byłoby postępowanie urzędników, jeżeli faktycznie okazałoby się. że urzędnicy mieliby informować o wizycie pani Aleksandry Kondrackiej Cools w ministerstwie Policję. 

  REKOMENDACJE 

W zakresie naruszania art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez niektóre kraje europejskie fundacja Pantarey wystąpiła na tegorocznym Human Dimension Implementation Meetings OBWE, które odbyło się między 16 a 27 września w Warszawie rekomendując dekryminalizację ww. porwań rodzicielskich oraz omówiło na seminarium m.in. z przedstawicielami Departamentu Stanu USA, Stałej Misji przy OBWE Federacji Rosyjskiej i Rzecznika Praw Obywatelskich RP ustawę będącą tematem tej analizy. Fundacja wystąpiła także na forum 57 ambasadorów OBWE i przedstawiła potrzebę zmian w poszczególnych narodowych systemach karnych dostosowując je do rozwiązań występujących w większości krajów OBWE oraz Rady Europy zatem zgodnych a art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i podstawowych wolnościach tj. prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. 

Zaprotestowaliśmy także przed usuwaniem z agendy Human Dimension Implementation Meetings w roku 2019 w stosunku do roku 2018 z tematów dotyczących sprawiedliwego procesu sądowego, migracji i społeczeństwa obywatelskiego popierający oficjalny protest USA w tej sprawie. Dalsze rekomendacje dla polskiego organu centralnego w tym przywrócenie art. 577 k.p.c. w tych sprawach oraz wprowadzenie obligatoryjnego przesłuchania dziecka zgodnie z art. 12 Konwencji Praw Dziecka niestosowanej przez sądy fundacja przekaże we właściwym czasie do nowego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości RP.8

               

Autor tekstu: Michał Specjalski

                                                                                                                                      

   

1Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, s. 1, (Dz. U.2018, poz. 416), http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000416, wejście: 06.10.2019

2Pismo Dyrektora Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 01.10.2019 w odpowiedzi na list otwarty Prezes fundacji Pantarey do Ministra Sprawiedliwości RP Zbigniewa Ziobro z dnia 19 września 2018 roku, https://pantarey.org/odpowiedz-ministerstwa-sprawiedliwosci-na-list-otwarty-do-ministra-sprawiedliwosci/, s. 2, wejście 06.10.2019

3Ibid., s. 3

4Ibid., s. 4

5Apel matek: Oddajcie §577 kpc, https://pantarey.org/oddajcie-§577-kpc/, wejście 06.10.2019

6Obrona Katarzyny Nowak we Włoszech, https://pantarey.org/obrona-katarzyny-nowak-we-wloszech/, wejście 06.10.2019

7Obrona Katarzyny Nowak we Włoszech, https://pantarey.org/obrona-katarzyny-nowak-we-wloszech/, wejście 06.10.2019

8Criminalization of „parental kidnappings” in some European countries and human right to respect private and family life , https://www.osce.org/odihr/432413?download=true, wejście 06.10.2019

RePoland?

Projekt szkoły językowej "REPOLAND" jest jednym z elmentów programu operacyjnego "NorgePolonia" fundacji Pantarey. Wychodząc na przeciw oczekiwaniom i potrzebom Polaków w Norwegii stworzyliśmy kursy nauki języka norweskiego na wysokim poziomie i atrakcyjnej cenie dla Polonii norweskiej.

Od czerwca 2015 roku Pantarey uruchomiła program nauczania Polaków w Norwegii języka norweskiego na wszystkich poziomach z profesjonalnymi lektorami, absolwentami filologii i lingwistyki a także native speakerami w celu polepszenia komunikacji Polaków ze społecznością norweską w Norwegii. "

więcej informacji

Translate »